Connect with us

Blog Haber Makaleler

Elektromanyetik Girişim (Enterferans)

Yayınlama

-

Elektromanyetik girişim (enterferans), bir frekansın veya sinyalin başka bir frekans veya sinyal üzerinde bozucu etki oluşturması olarak tanımlanmaktadır.  Bir cihaz, elektromanyetik girişime maruz kaldığında  (örn. telsiz veya radyo) girişimin etkisine göre haberleşmenin veya haber dinlemenin kesintiye uğraması kaçınılmaz olur. Bir cihazın diğer bir cihazı etkilemesi Elektromanyetik Uyumluluk (EMU) (Elektromagnetic Compatibility-EMC) disiplini içinde ele alınmakta ve cihazların  havaya belli limitlerin dışında sinyal yaymaması sağlanmaktadır.

Elektromanyetik alan kaynakları doğal ve insan yapımı (doğal olmayan) şeklinde iki sınıfa ayrılmaktadır. Örneğin yıldırım etkisi doğal olmayan elektromanyetik girişime bir örnektir.  Her türlü radyo ve tv vericileri, yükselteçler, RF kaynakları birer  insane yapımı enterferans kaynağıdırlar. Bunun yanında kablolar, konnektörler, adaptörler birer enterferans kaynağını oluşturabilirler.

Harmonik Enterferansı

Haberleşme sistemlerinde kullanılan vericiler, non lineer elemanların (diyot, transistor vb) kullanılması nedeniyle kendi çalışma frekanslarının yanısıra, 1., 2., 3. harmoniklerine denk gelen frekansları da havaya  yayarlar. Örneğin 100 MHz’de çalışan bir verici havaya 1. ve 2. Harmoniklerine denk gelen, 200 MHz ve 300 MHz’ dek, frekanlasrı havaya yayarlar. Bu durmda havaya yayılan harmoniklere denk gelen  frekanslarda başka bir sistem  kullanılıyor ise, o sistem enterfransa uğramış demektir.

Şekil 1’de Temel frekans  ve harmonikleri, frekans ekseninde gösterilmektedir.

Benzer şekilde bir elektromanyetik dalganın zaman ekseninde harmonikleri Şekil 2’de gösterilmektedir. Örneğin,  Kırmızı renkle gösterilen elektromanyetik dalganın (f:110 MHz) harmonikleri  zaman ekseninde farklı renklerde gösterilmektedir. Havaya yayılan harmoniklerin genlikleri matematiksel olarak belli oranda azalmaktadır.

Şekil 2) Bir elektromanyetik dalganın harmonikleri

İntermodülasyon Enterferansı

Birçok sinyalin doğrusal olmayan bir cihazda birleşerek ortama yeniden yayılması intermodülasyon ürünü olarak adlandılmaktadır. Cihazlar standart değerde dahi olsa, vericilerin havaya yaydığı  2. ve 3. Harmonik frekanslarından dolayı, intermodülasyon ürünleri ortama yayılabilmektedır.

Bir verici kendi çalışma  frekansı dışında başka bir freaksn ile etkileşime girerse, o vericiden havaya istenmeyen intermodülasyon ürünleri çıkabilir. İntermodülasyon frekansları matematiksel olarak hesap edilmekte ve hangi vericinin ortama intermaodülasyon ürünü yaydığı tespit edilebilmektedir. örneğin 3. dereceden intermodülasyon frekansı, IMF= 2f1+/-f2 formülüne göre hesap edilmektedir.

İki sinyalin 3. 5. ve 7 dereceden intermodülasyon ürünlerinin temsili resmi  Şekil 3’de gösterilmektedir.

Şekil 3 ) 3. 5. ve 7 dereceden intermodülasyon ürünleri

Örneğin, 150 MHz ve 151 MHz’de yayın yapan iki verici  Şekil 4’de yer alan frekansları (3. 5. 7.dereceden)  havaya yayabilir.

Şekil 4) İki taşıyıcının havaya yaydığı intermodülasyon frekansları

Uydu alıcıları da birer enterferans kaynağıdır. Bir yerleşim yerinde kullaılan yüzlerce uydu alıcı cihazlarının  osilatörlerinin havaya yaydığı sinyaller, birleşerek havaseyrüsefer bandlarına ait frekanslarda elektromanyetik girişime neden olabilmektedir.

Şekil 5) Uydu alıcıların hava seyrüsefer bandına etkisi

İçinden akım geçen her türlü cihaz elektromanyetik girişime sebep olabilmektedir. Haberleşmenin kesintiye uğraması için elektromanyetik girişime neden olan kaynaklar tespit edilerek EMU çerçevesinde çalışması sağlanmaktadır.

 

Bilişim Uzmanı Ali Rıza ÖZDEMİR

Continue Reading
Yorum yaz

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

Blog Haber Makaleler

Facebook’tan 2017 Yılına Genel Bakış Videosu

Yayınlama

-

2 milyarı aşkın aktif kullanıcısı ile dünyanın en büyük sosyal ağı Facebook, her yıl olduğu gibi bu yılda “Yıla Genel Bakış” videosunu yayınladı.

Her yıl farklı bir tasarımla hazırlanan video, kullanıcıların o yıl içerisindeki önemli anılarını bir araya getirerek bir zaman tüneli haline getiriyor.  Aynı yıl içerisinde edindiğiniz arkadaşlarımızdan, toplam aldığınız beğeni ve ifadelere kadar çoğu veriyi görme imkânı sunuyor.

 

Nasıl Erişebilirim?
Yakında videolar kullanıcıların haber kaynaklarının yukarısında belirmeye başlayacak, dilerseniz buradan da istediğiniz zaman ulaşabilirsiniz.

Continue Reading

Blog Haber Makaleler

Başarısızlıkla Sonuçlanan 5 Google Girişimi

Yayınlama

-

Teknoloji dünyasında sürekli yeni girişimler ortaya çıkıyor, bazı girişimler yatırımlar alıp oldukça başarılı olurken bazı girişimler de birinci yılını bile görmeden yok olup gidiyor. Bu kervana bazen dev şirketler bile katılabiliyor.

İşte dünyanın en büyük arama motoru Google’ın 5 başarısız girişimi:
1) Google TV
Google, Intel, Sony ve Logitech’le ortak geliştirilen akıllı tv platformu, Ekim 2010’da satışa çıkarıldı. Apple TV, Xbox 360 ve Roku gibi rakipleriyle mücadele edemeyerek 2014’te kullanımdan kaldırıldı. Ardından yaptığı değişikliklerle Android TV’yi başarıyla hayata geçirdi.

2) Google Glass
Google Glass duyurulduğu andan itibaren oldukça ilgi çeken bir girişim olmuştu. İlk olarak sınırlı bir kitleye sunulan girişim, maalesef beklenen etkiyi göstermedi. İlk olarak Google Glass Enterprice Edition ile kurumsal kullanıcılara yönelen akıllı gözlük, sessiz sedasız kayıplara karıştı.

3) Google+
Youtube hesabı olan her kullanıcıyı Google+ üyesi yapan Google’un çabaları pek sonuç vermedi. Beklentileri pek karşılayamayan Google+’ın başarısız bir girişim olduğunu söyleyebiliriz.

4) Android Home
Akıllı ev projesi olan Android Home, evinizdeki ışıklardan kapılarınıza kadar pek çok işlevi akıllı telefonunuzdan yönetmenizi sağlıyor. Fakat bu girişimde hüzünle biten projeler arasında yerini aldı.

5) Google Wave
Google’un bir diğer sosyal ağ denemelerinden olan Google Wave, 2012 yılında açılıp aynı yıl kapandı.

Continue Reading

Blog Haber Makaleler

Blog: Elektromanyetik dalgalar

Yayınlama

-

Radyokomünikasyon sektöründe son yıllarda belki de en çok tartışılan konulardan biri de Elektromanyetik Dalgalar.  Bu durumda,  GSM Baz İstasyonlarının sağlığa zararlı olup olmadığı konusu gündeme geliyor ister istemez. Öncelikle Elektromanyetik Dalgalar hakkında kısa bir bilgi vermek istiyoruz.

Uzayda yol alabilen Elektromanyetik dalgaların buluşu ve temel çalışmaları James Clark Maxwell ve Heinrick Hertz tarafından yapılmıştır. Elektromanyetik ismi, elektrik alan ve manyetik alan birleşiminden oluşmasından gelir. Bir elektromanyetik dalga, birbirine dik açılarda, aynı frekanstaki elektrik (E)  ve manyetik alanın (B)  oluşturduğu bir bütündür. Bu iki bileşen birbirine dik, elektromanyetik dalganın yayılma yönü ise her ikisine de diktir.

Elektromanyetik Dalga Çeşitleri

Elektromanyetik dalgalar dalga boylarına göre sınıflandırılır. Dalga boyu iki tepe noktası arasındaki mesafeye verilen isimdir. Elektromanyetik dalga çeşitleri;

Radyo Dalgaları: Sadece radyo sinyallerini değil, TV ve cep telefonu sinyallerini de taşırlar. Dalgaboyları birkaç milimetre ile onlarca kilometreye kadar değişebilir. Frekansları birkaç Kilo Hertz ile birkaç bin Mega Hertz arasında değişir.

Mikro Dalgalar: Yemek pişirmekte de kullanılan bu dalgalar evlerde yemek yapımında çok kullanılan bir kavramdır. Ayrıca telefon ve bilgisayarda veri transferi gibi iletişim amaçlı olarak da kullanılır. Işık, toz ve yağmurun içinden kolaylıkla geçebiliği için uzaydan dünyayı görüntüleme amaçlı da kullanılır.

Kızıl ötesi (İnfrared) Işınlar: Kızıl ötesi ışınlar 1 mikrometre ile 750 nanometre arasında dalga boyuna sahiptir. TV’lerin uzaktan kumandalarında, ayrıca gece görüş gözlüklerinde kullanılır.

Görünür Işık: Elektromanyetik dalgaların görebildiğimiz tek türüdür. Çeşitli renklerde kendini gösterir. Bu renkler, mor, mavi, yeşil, sarı, turuncu ve kırmızıdır. Dalgaboyu kırmızıdan mora doğru azalma gösterir. Tüm bu renkler bir araya geldiğinde dalga boylarının toplamı görünür ışığı oluşturur.

Mor ötesi (Ultraviyole) Işınları: Mor ötesi ışınları insan gözüyle görülmez. 10 ile 380 nanometre aralığında dalga boylarına sahiptirler. Cilde zararlı olup, güneş yanığı ve cilt kanserine sebep olurlar.

X Işınları: Yüksek enerjili ve çok küçük dalga boylu dalgalardır. Elektron tüpleri üzerinde çalışırken Wilhelm Rontgen tarafından tesadüf eseri bulunmuştur. 10 nanometre ile 10 pikometre arasında dalga boyuna sahiptirler. Tibbi alanda görüntüleme yapmak için kullanılır.

Gama Işınları: Çok yüksek enerji ve çok daha küçük dalga boyuna sahiptirler. Atomların parçalanması ve bozunması sonucu açığa çıkarlar. Dalgaboyları 10 pikometreden küçüktür. Tıpta kanser tedavisinde kullanılır.

Elektromanyetik Dalgaların Sağlığa Etkisi

Elektromanyetik dalgaların sağlık yönünden zararları olup olmadığı konusu halen bilim adamlarının araştırma ve tartışma konuları arasındadır. Dünya Sağlık Örgütü’nce insan sağlığı; “Sadece hastalık ya da bedensel ve fiziksel güçsüzlüğün olmadığı bir durum olmayıp, bütün olarak fiziksel, zihinsel ve sosyal olarak iyi olma durumudur.” şeklinde ifade edilmektedir. Bu sebeple kamu sağlığına birinci derecede önem verilmesi hedefiyle halkın bilinçli bir şekilde bilgilendirilmesi gerekmektedir.

Yukarıda görülen tabloda, frekans spektrumunda, İyonlaştırıcı (Ionizing) ve İyonlaştırıcı Olmayan (Non-Ionizing) olmak üzere enerjilerine göre, başka bir deyişle canlılara etkilerine göre iki türlü elektromanyetik ışınım vardır.

1. İyonlaştırıcı (Ionizing) Elektromanyetik ışınımlar, hücrelerdeki molekülleri bir arada tutan atomik bağları iyonlaştırma (yani atomlardaki pozitif (proton) ve negatif (elektron) yükleri bir arada tutan yüksüz nötrona etki ile atomun yapısının bozulması) meydana getirmeye yetecek foton enerjisine sahip yüksek frekans bölgesinde olup, minimum 12 eV (elektron volt)’ tan başlayan enerji değerlerine sahiptir. Örnek olarak, Rontgen (X ışını), Gama ve Kozmik ışınlar verilebilir. Bu ışınlara fazla maruz kalmak, canlıya ait hücredeki organellerin hasara uğraması ve DNA zincirinin bozulması gibi etkilerinden dolayı tehlikelidir.

2. İyonlaştırıcı Olmayan (Non-ionizing) Elektromanyetik ışınımlar ise bu atomik bağları kırmak için gerekli enerjiye sahip olmayan fotonların oluşturduğu Elektromanyetik (EM) dalgalardır. Bunlar; görünür ışık, kızılötesi, mor ötesi, RF (Radyo Frekans) dalgaları, mikrodalga, statik ve manyetik alanlardır. Yani frekans tayfının 1 Hz (Hertz – frekans birimi-saniyedeki dalga sayısı) den başlayarak yaklaşık 1000 GHz’ lik bölümüdür. Ölçülen enerji değeri ise örneğin 300 GHz de 0,00125 eV olup, iyonlaştırma yapacak seviyeye göre çok düşük değerdir. Ancak bu alanlar, bazı faktörlere (yani mesafe, güç ve maruz kalma zamanı vs.) bağlı olarak vücutta ısıl etkiye (ısı artışı) sebep olduğu gibi, bazı uzmanlarca biyolojik etkilere de sebep olabileceği öne sürülmektedir. Kanser etkisi ise henüz kanıtlanmamıştır.

İyonlaştırıcı Olmayan Elektromanyetik dalgaların etkisinde kalan canlılarda; yukarıda belirtildiği üzere, ısıl ve ısıl olmayan iki tür etki oluşabilmektedir. Isıl etkiler, vücut tarafından emilen elektromanyetik enerjinin ısıya dönüşmesi ve vücut sıcaklığını arttırması olarak tanımlanmaktadır. Bu sıcaklık artışı, ısının, kan dolaşımı, ter vs. ile atılarak dengelenmesine kadar sürmektedir. Isıl olmayan etkiler ise hala bilinmemekte ve bu konuda araştırmalar devam etmektedir. Konu hakkında halen 3 görüş bulunmaktadır.

  1. Elektromanyetik Dalgaların iyonlaştırıcı etkisi olmadığından bir zararı yoktur.
  2. Elektromanyetik Dalgaların etkisi 15-20 yıl sonra ortaya çıkar.
  3. Mevcut limit değerler yüksektir ve Elektromanyetik Dalgalar insan sağlığına zararlıdır.

Konu hakkında dünyada yapılan araştırmalarda; Elektromanyetik alanlara maruziyette sınır değerleri belirlenmesi konusunda Dünya ve Avrupa ülkelerinin referans olarak aldığı kurumların başında ICNIRP (International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection / Uluslararası İyonlaştırıcı Olmayan Radyasyondan Korunma Komitesi) gelmektedir. Uluslararası alanda bu kuruluşça belirlenen sınır değerler, birçok Avrupa ülkesinde ve dünyanın farklı ülkelerinde en yaygın kabul gören değerler arasındadır. ICNIRP, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslarası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından resmen tanınan bağımsız bir araştırma kuruluşudur. ICNIRP Kılavuzu’nda (ICNIRP Guidelines) yer alan çalışmalar, üniversiteler ve araştırma kuruluşları ile işbirliği yapılarak, çok sayıda mühendis, biyolog, fizikçi, epidemiyolojist ve ilgili başka bilim adamlarından oluşan disiplinler arası bir ekip tarafından yürütülmüştür.

İyonlaştırıcı Olmayan ışıma’ya ilişkin bilgiler çeşitli nedenlerle kamuoyuna oldukça yanlış aktarılmaktadır. Oysa, elektrikle çalışan tüm cihazlar bu ışımayı belli ölçülerde yaymaktadır. Dünya Sağlık Örgütü’nün desteklediği ICNIRP özellikle kablosuz teknolojiye ilişkin standartları belirlemiştir. Bilimsel çalışmalar iyonlaştırıcı olmayan ışıma için insan sağlığını etkileyebileceği düşünülen değeri 2.000 Volt/Metre olarak belirlemiştir. Buna bağlı olarak ICNIRP tarafından  için belirlenen üst limit ortam değeri 41.2 Volt/Metre olup, ülkemizde bu değerler Kurumumuz tarafından, ”Elektronik Haberleşme Cihazlarından Kaynaklanan Elektromanyetik Alan Şiddetinin Uluslar Arası Standartlara Göre Maruziyet Limit Değerlerinin Belirlenmesi, Kontrolü Ve Denetimi Hakkında Yönetmelik”  çerçevesinde daha da azaltılarak ortam için 30,75 Volt/Metre olarak kabul edilmiştir. Dünya çapında yapılan bilimsel çalışmalar İyonlaştırıcı Olmayan ışımaların insan sağlığı ve çevreye etkisine ilişkin bilimsel kanıt sunmamakla birlikte kullanım alışkanlıklarına ilişkin öneriler geliştirilmektedir.

Her ne kadar yapılan bir çok araştırma ve incelemeler sonucunda gerek elektronik haberleşme altyapılarında kullanılan cihazların (Radyo/TV vericileri, baz istasyonları, R/L v.b) ve gerekse tüketiciler tarafından kullanılan cihazların (cep telefonu, DECT, kablosuz telefonlar, alçak güçlü cihazlar v.b) Dünya Sağlık Örgütü ve ICNIRP gibi kuruluşlar tarafından kabul edilen sınır değerlerin altında kullanılmaları durumunda canlılar üzerinde olumsuz etki yapmadığı yönünde sonuçlara ulaşılsa da, bu alanda devam eden araştırmalar sonuçlanana kadar tüm dünyada söz konusu cihazlarla ilgili işletmecilerin ve üreticilerin gelişen teknolojileri yakından takip ederek ortama yaydıkları Elektromanyetik Dalgaların ve SAR değerleri gibi parametreleri daha düşük seviyelere çekmek için hiçbir fedakarlıktan kaçınmaksızın gereken her türlü tedbiri almaları konusunda hassas davranmaları tavsiye edilmektedir.

 

Mühendis Mahmut KAZANCI

 

Continue Reading

Etiket Bulutu

Kategoriler

Trending

Copyright © 2017 Bilgizone. Yeni Bilgi Noktası.