Connect with us

Teknoloji Kullanımından Neden Zevk Alıyoruz?

Genel Bilgi ve Haberler

blank

Yayınlama

-

Dijital bağımlılığın aslında teknolojinin problemli kullanımı olduğunu söyleyen Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, beklenmeyen ödüllerin beyni en çok uyardığını, yeni teknolojiler ve dijital medyanın insan beyninin bu özelliğini çok yoğun şekilde kullandığını söyledi. “Akıllı telefonu açıyorsun ve istediğin her an her yerde beynine ödül veriyorsun” diyen Tarhan, “Bunların hepsi davranışsal bağımlılıktır. Beynin ödül ve ceza sistemi bozuluyor yani beyin ödüle doymuyor” dedi.

blank

Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, teknolojik bağımlılık, nedenleri ve baş etme yöntemlerine ilişkin değerlendirmede bulundu. Dijital bağımlılığın aslında teknolojinin problemli kullanımı olduğunu söyleyen Tarhan, “Yeni dijital teknolojilerin problemli kullanımı bir müddet devam ettiği zaman daha sonra dijital bağımlılığa dönüşüyor. Fakat bağımlılığa dönüşmeden önce uzun yıllar problemli, sorunlu ve hatalı kullanım yani kötüye kullanım var. Bunun arkasından bağımlılık şekline dönüşüyor” dedi.

Beklenmeyen Ödüller Beyni En Çok Uyarıyor

Teknolojiyi aşırı yanlış ve bilinçsiz kullanmanın nedenlerine değinen Tarhan, “Genellikle gençler için bu çok çekici bir şey. Kolay ulaşılabilir ve elverişli bir kullanıma sahip. Özellikle insan ilişkilerine çok hız kazandırıyor. Kişi kendi güvenli ortamında ama çok güvensiz bir şekilde her şeye girebiliyor. Bu teknolojiler merak ve hayret duygusuna hitap ediyor. İnsandaki merak ve hayret duygusu da ödül ve ceza sistemi ile ilgili. İnsanın beyninde ödül uyandıran şey, beklenen ödüller değil, beklenmeyen ödüller. Beklenmeyen ödüller beyni en çok uyarıyor. Beklenen ödüller beklenmeyenler kadar haz vermez. Madde ve davranışsal bağımlılıklarda da benzer durum vardır. Merak ve hayret duygusu beynin ödül merkezini harekete geçirir. Mesela film izlerken de olur. Bir saat boyunca katili bulmaya çalışırsın bakmışsın 1-2 saat geçmiş. Tıpkı bunun gibi… Beynin haz ve ödül alanı müthiş bir şekilde coşuyor.” dedi.

Bağımlılık, Ödül Yetmezliği Sendromu Olarak Adlandırılıyor

Yeni teknolojiler ve dijital medyanın insan beyninin bu özelliğini çok yoğun şekilde kullandığını ifade eden Tarhan, “Daha önceleri haftada bir kez sinemaya gidersek bir veya iki defa yaşanabilecek şimdi bu durum her gün hatta her an oluyor.  Akıllı telefonu açıyorsun ve istediğin her an her yerde beynine ödül veriyorsun. Bunların hepsi davranışsal bağımlılıktır. Beynin ödül ve ceza sistemi bozuluyor. Bağımlılıklara genel olarak artık ödül yetmezliği sendromu deniyor yani beyin ödüle doymuyor. Böyle durumlarda kokain de aynı şeyi yapıyor, bilgisayar oyunları da aynı şeyi yapıyor, filmler de aynı etkiyi yapıyor.” diye konuştu.

Bağımlılıkta Teknoloji Kişiyi Kullanıyor

Bireyin teknolojiyi yönetmesi gerektiğini vurgulayan Tarhan, “Teknoloji kişiyi yönetirse kişinin hayatı mahvoluyor. Zaman yönetimi diye bir şey kalmıyor kişide ama kişi teknolojiyi yönetirse ona hâkim oluyor.  Burada önemli soru şu: Teknoloji mi bizi kullanacak, yoksa biz mi teknolojiyi kullanacağız? Şu anda kötüye kullanım ve bağımlılık olan kişilerde teknoloji bu insanları kullanıyor yani teknoloji özne, bağımlı olan insanlar nesne. O yüzden biz öznesi olmaya çalışacağız. Yönetilen değil, yöneten olacağız.” dedi.

Akıllı Telefona En Bağımlı Ülkeyiz

Teknoloji kullanımı konusunda dünya çapında araştırmalar da yapıldığını kaydeden Tarhan, bu araştırmalarda Türkiye’nin teknoloji kullanımında ilk sıralarda yer aldığını söyledi. Global bir şirket tarafından aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 30 ülkede 53 binden kişinin katıldığı bir mobil kullanıcı araştırması yapıldığını ifade eden Tarhan, “Bu araştırmada akıllı telefona en bağımlı ülke Türkiye çıkıyor. Avrupa’da ortalama günde 48 kez defa akıllı telefona bakılırken Türkiye’de ise ortalama 78 kez akıllı telefona bakılıyor. Yani yüzde 80 daha fazla. Gece yatarken telefona bakma oranı Avrupa’da yüzde 40 iken Türkiye’de bu oran yüzde 85.” dedi.

Teknoloji Bağımlılığıyla Madde Bağımlılığının Pek Çok Yönden Benzerlikleri

Teknoloji bağımlılığının madde bağımlılığına pek çok yönüyle benzerlik taşıdığını kaydeden Tarhan, “Madde bağımlılığında geçen kriterlerin hepsi burada geçerli. Madde bağımlılığında ne vardır? Kişinin internete uzak kaldığı zaman yoksunluk hissetmesi ve krize girecek kadar yoksunluk belirtileri göstermesi vardır. Kimi zaman kişilerde internete bağlı olamamanın ortaya çıkardığı stres ve kaygı oluyor. Kişi sinirleniyor demek ki burada bağımlılık başlamıştır. Bir de planlanandan daha uzun süre kullanım varsa bu da bir bağımlılık kriteridir. Örneğin 15 dakika bakacağını düşünüyorsun bir bakmışsın çok uzun bir zaman geçmiş. Bu durum günlük yaşam aktiviteni bozarsa, gündelik yapılacak işlerini aksatırsa, erteleme ve ötelemeye doğru giderse bağımlılık sınırları içerisine giriyor. Bir de tolerans geliştirme oluyor. Diyelim ihtiyacın 3 saat ama gittikçe bunu 4-5-6 şeklinde uzatıyorsun yani gittikçe dozu artıyor. Tehlikeli ve zararlı kullanım var. Okulunu aksatıyor. Literatürde modem bağlantısını kestiği için ebeveynini şikâyet eden kişiler var. 27 saat bilgisayar karşısında olduğu için kalp krizi geçirip ölen gençler var o derece, bunlar tehlikeli ve zararlı kullanımlar. Bütün bunlar var ise bağımlılık başlamış demektir.” uyarısında bulundu.

Teknoloji Ödül Ya Da Tehdit Gibi Kullanılmamalı

Dijital bağımlılığın tedavisinde kişiye psikoterapi tarzında bilinçli kullanmayı öğrettiklerini kaydeden Tarhan, “Danışanlarımıza bir davranış çizelgesi tutuyoruz.  Özellikle ergenlikte bir saat kullanıyor, verilen kurallara uyuyor ve bir artı alıyor. Belli bir sayıya ulaşınca taburcu oluyor.  Bunu öğrendiği zaman ve evde de anne ve baba da bunu uygularsa çocuk düzeliyor.” dedi. Teknoloji kullanımının küçük yaşlardan itibaren kontrollü bir şekilde sınırlama yapılarak olması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Teknoloji kullanımı özellikle 0-3 yaş arasında kesinlikle tavsiye edilmiyor. Yemek yedirirken ya da ödül gibi kullandırmayı asla önermiyoruz. Tehdit unsuru olarak kullanma, tutturduğu zaman verme gibi hatalı davranışları yanlıştır.”  dedi.

Çocuklar Mutlaka Konuşularak İkna Edilmeli

Belli bir yaşın üzerinde olan çocukların kullanımında da mutlaka çocukla konuşulmasını tavsiye eden Tarhan, “Çocukla önce konuşmak gerekir. ‘Bu konuda bağırıp çağırma küsme gibi eylemleri yapmayacaksın. Bunları yapmazsan seninle bunu ne zaman ve nasıl kullanacağın hakkında konuşuruz’ diyeceksiniz. Anne ve baba böyle konuştuğunda çocuk, ‘Annem babam bana değer veriyor.  Beni anlamaya çalışıyor’ diyecek ve o an o tepkisini göstermeyecek. Tabii burada kararlı, tutarlı ve net durmak gerekiyor. Bu bağımlılığın olduğu çocuklarda en çok gevşek disiplin var. Anne ve babalar, bir gün evet diyor, bir gün hayır diyor. Anne evet diyor, baba hayır diyor yani ortak bir dil oluşturulmuyor. Kuralsız ve tutarsız bir ortam oluşuyor. Çocuğun evde anne ve babasının liderliğini kabul etmesi gerekiyor. Burada çocuğu ezmeden yapılacak liderlik önemlidir.” dedi.

Yaşa Göre Teknoloji Kullanımı Ne Kadar Olmalı?

 Çocukların yaşlarına göre teknoloji kullanımlarının sınırlandırılabileceğini ifade eden Tarhan, burada çocuğa aynı zamanda planlamayı öğretmenin de gerektiğini söyledi. Tarhan, “Teknoloji kullanımının 15 yaşına kadar günde 2 saati geçmemesini tavsiye ediyoruz. Özellikle 6 yaşına kadar anne ve baba olmadan en fazla yarım saat verilmeli. Bu süre tatil döneminde arttırılabilir.  6-12 yaş arasında ise günde 1 saati geçmemelidir.” dedi.

Mutsuz ve Yalnız Hisseden Çocuklar

Teknolojik cihazları çok fazla kullanan çocukların mutlu olmadığını belirten Tarhan, “Evde sevimli ve sıcak bir ortam yok. Konuşacak kimse olmadığından kendilerini yalnız hissediyorlar. Yalnız hissedince buna yöneliyorlar. Eğer yalnız hissetmeseler yani arkadaşları, sosyalleşecekleri ortam olsa veya aile ile birlikte ortak zaman geçirme olsa çocuk buna takılıp kalmayacak. Bağımlılıkta bağlanma sorunu oluyor. Bağımlılık bir bağlanma hastalığıdır. Çocuk ailede bağlanacak bir güvenli ortam olmayınca bilgisayara ya da maddeye bağlanıyor. Bağlanma ihtiyacı insanın beyinsel ve nörolojik bir ihtiyaç. Bu nedenle burada çocuklarda iletişimde problem odaklı ilgi değil, pozitif ilgi çok önemli.” dedi.

Kişi eynini Kullanmayı Öğrenmeli

Bireyin bağımlılıklarıyla mücadelede “dur, düşün ve eyleme geç” ilkesini kullanması gerektiğini belirten Tarhan, “Beynin ön bölgesi ‘Dur, düşün ve sonra yap’ der. Beyne o eğitim verilmeli. İnsanın beynini kullanmasını öğrenmesi önemlidir. Kişi kendi kendini kontrol etmeyi başarabilir ancak kişi bunu başaramıyorsa o zaman bir uzman yardımı alınmalıdır. Çocuklara bilinçli kullanımı öğretmek, dijital okuryazarlık öğretilmeli. Çocuk anne ve babasını model olarak alır. Anne ve baba ne yapmışsa çocuk çoğu zaman onları taklit ediyor.” dedi.

Senin reaksiyonun hangisi?
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0

Blog

blank
Blog & Makaleler17 saat

Son Veri Güvenliği İhlalleri: Büyük Şirketlerin Karşılaştığı Zorluklar

Siber Saldırılar ve Veri Güvenliği Riskleriyle Mücadelede Şirketlerin Önündeki Engeller Giderek artan ve son dönemlerde yaşanan veri güvenliği ihlalleri, büyük...

blank
Blog & Makaleler2 gün

Yapay Zeka Eğitimi: Veri Setleri ve Öğrenme Süreci

Yapay Zeka Eğitimi: Veri Setleri ve Öğrenme Süreci Yapay zeka (YZ) teknolojileri, günümüzde birçok alanda kullanılmakta ve hızla gelişmektedir. Bu...

blank
Blog & Makaleler2 gün

Sanal Asistanlar ve Dil Modelleri: Farklılıklar ve Ortak Yönler

Sanal Asistanlar ve Dil Modelleri: Farklılıklar ve Ortak Yönler Günümüzde teknoloji hızla gelişiyor ve sanal asistanlar ile dil modelleri gibi...

blank
Blog & Makaleler2 gün

Yapay Zeka: Geleceğe Yolculuk

Yapay Zeka: Geleceğe Yolculuk Yapay zeka (YZ), son yılların en hızlı gelişen ve etkili teknolojilerinden biri olarak ön plana çıkıyor....

blank
Blog & Makaleler2 gün

Jeff Bezos, Amazon Hisse Senetlerindeki Satışlarını Üçüncü Kez Artırarak 2 Milyar Doların Üzerine Çıkardı

Jeff Bezos, Amazon Hisse Senetlerindeki Satışlarını Üçüncü Kez Artırarak 2 Milyar Doların Üzerine Çıkardı Amazon’un kurucusu Jeff Bezos, son günlerde...

blank
Blog & Makaleler2 gün

Yapay Zeka Tehlikesine Karşı Birlik: Microsoft, Google ve Amazon’dan Ortak Hamle

Microsoft, Google, Amazon ve diğer teknoloji ortakları, yapay zeka ile üretilen yanıltıcı bilgilerle mücadele etmek için anlaşma imzaladı. Bu anlaşma,...

blank
Blog & Makaleler5 gün

Gelecekte Uzay Çöpleri: Sorunlar ve Çözümler

Gelecekte Uzay Çöpleri: Sorunlar ve Çözümler Uzay, insanlığın keşif ve ilerleme için sonsuz olanaklar sunan bir alandır. Ancak, bu keşiflerin...

Galeri

blank
Teknoloji Galerileri1 ay

Bakan Uraloğlu: 3. Çeyrek Raporu Sonuçlarını Açıkladı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 2023 yılı 3’üncü çeyreği rakamlarını açıkladı. Bakan Uraloğlu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından...

blank
Blog & Makaleler2 ay

Evrenin İlk Elementi: Big Bang’den Başlangıç Noktasına Yolculuk

Evrenin İlk Elementi: Big Bang’den Başlangıç Noktasına Yolculuk Evren, 13,8 milyar yıl önce, son derece yoğun ve sıcak bir durumdan...

blank
Bilişim Haberleri2 ay

SİNEMADA YAPAY ZEKA

Sinemada yapay zeka, birçok farklı şekilde kullanılabilir ve hikaye anlatımına, karakter gelişimine, görsel efektlere ve genel film yapımına önemli katkılarda...

blank
Blog & Makaleler3 ay

Möbius Şeridi: Geometrinin Harikası

Möbius Şeridi: Geometrinin Harikası Matematik ve geometri, doğanın düzenini anlama ve modelleme konusunda insanlığın en güçlü araçlarından biridir. Bu disiplinler,...

blank
Teknoloji Galerileri6 ay

Saatte 100 Km Hız Yapan Airscooter!

Yumurta şeklindeki kişisel uçan araba ‘Airscooter’ gökyüzünde saatte 100 km hızla uçabiliyor.   Yumurta Şeklindeki Uçan Araba: Airscooter Jetpack üzerinde...

blank
Teknoloji Galerileri10 ay

Uzun Pozlama Nedir ve Nasıl Uygulanır

Uzun pozlama, yetersiz ışık olan ortamda, nesnenin ya da konunun oluşturduğu hareket hissini fotoğrafta dondurmaktır. Diyafram, enstantane ve ISO ayarı...

blank
Eğitim Haberleri11 ay

Diyafram nedir?

   Maksimum ve minimum diyafram sorunu, öncelikle diyaframın ne anlama geldiğini anlamakla başlar! Diyafram, kameranızın merceğinin bir parçasıdır. Spesifik olarak, boyutu değiştiren, içinden...

Etiket Bulutu

Kategoriler

Trending