Yapay Zekânın Patron Olduğu Dünya: Dijital Emekte Yeni Riskler

Yapay Zekânın Patron Olduğu Dünya: Dijital Emekte Yeni Riskler

Son yıllarda yapay zekâ teknolojileri yalnızca bilgi üretmekle kalmayıp, karar verme süreçlerinde de aktif rol üstlenmeye başlamıştır. Otomatik müşteri hizmetleri, algoritmik yatırım sistemleri ve otonom araçlar bu dönüşümün bilinen örnekleridir. Ancak son dönemde ortaya çıkan “Rent a Human” gibi platformlar, yapay zekânın artık insan emeğini doğrudan yönlendirdiği yeni bir dönemin habercisi olabilir.

Bu modelde, yapay zekâ ajanları belirli görevler için insanları seçmekte, görevlendirmekte ve süreci yönetmektedir. Böylece ilk kez “AI destekli işveren” kavramı gündeme gelmektedir. Bu durum, beraberinde ciddi güvenlik, hukuki ve etik soruları da getirmektedir.

Rent a Human Modelinin İşleyişi

“Rent a Human” modeli, temel olarak dijital bir iş gücü pazarı olarak tasarlanmıştır. Ancak bu yapı, klasik freelance platformlarından farklı olarak, merkezine insan değil algoritmayı yerleştirir. Platforma kayıt olan bireyler, kişisel bilgilerini, mesleki yetkinliklerini, konumlarını ve ücret beklentilerini sisteme tanımlar. Bu bilgiler, yapay zekâ tarafından analiz edilebilecek şekilde standartlaştırılır ve veri havuzuna dönüştürülür.

Sistem işleyişi şu adımlarla gerçekleşir:

Öncelikle kullanıcılar çevrim içi profiller oluşturarak eğitim düzeylerini, deneyimlerini, sahip oldukları becerileri ve uygun çalışma saatlerini belirtir. Bazı platformlarda geçmiş görev puanları, kullanıcı yorumları ve performans istatistikleri de bu profile eklenir. Böylece her birey, algoritmik olarak değerlendirilebilir bir “dijital işçi profiline” dönüştürülür.

Daha sonra yapay zekâ ajanları, kendilerine tanımlanan görevleri analiz eder. Bu analiz sürecinde; görev süresi, konum gereksinimi, teknik beceriler, maliyet sınırı ve aciliyet düzeyi gibi birçok kriter dikkate alınır. Algoritma, bu verileri mevcut insan profilleriyle eşleştirerek en uygun adayları belirler.

Uygun kişi, çoğu zaman herhangi bir insan yöneticinin onayına gerek kalmadan otomatik olarak görevlendirilir. Kullanıcıya görev bildirimi gönderilir ve belirli bir süre içinde kabul etmesi beklenir. Kabul edilmediği takdirde sistem, alternatif bir adayı devreye sokar. Bu süreç tamamen yazılım tarafından yönetilir.

Görev tamamlandığında ise yapay zekâ, teslim edilen verileri veya sonuçları değerlendirir. Fotoğraf, video, konum bilgisi, rapor veya zaman kaydı gibi çıktılar otomatik olarak kontrol edilir. Sistem, görev şartlarının yerine getirilip getirilmediğine karar verir ve buna göre ödeme sürecini başlatır.

Bu noktada ödeme miktarı, çoğu zaman önceden belirlenmiş algoritmik kriterlere göre hesaplanır. Süre, kalite puanı, müşteri geri bildirimi ve performans geçmişi gibi faktörler ücret üzerinde doğrudan etkili olabilir.

Bu yapı, klasik işveren-çalışan ilişkisinden önemli ölçüde farklıdır. Geleneksel sistemlerde görev dağılımı, performans değerlendirmesi ve ücretlendirme büyük ölçüde insanlar tarafından yapılırken, bu modelde söz konusu süreçlerin büyük bölümü otomatik sistemlere devredilmiştir. Karar mekanizması şeffaf olmaktan ziyade “kara kutu” şeklinde işlemektedir.

Sonuç olarak çalışan birey, çoğu zaman neden seçildiğini, neden elendiğini ya da neden daha düşük ücret aldığını tam olarak bilememektedir. Bu durum, insan emeğinin algoritmik puanlama sistemleri üzerinden yönetildiği yeni bir çalışma düzeninin ortaya çıktığını göstermektedir.

Güvenlik Riskleri

Fiziksel Güvenlik

Bazı görevler fiziksel risk içerebilir. Bir yapay zekânın, bir insanın güvenliğini yeterince değerlendirmeden tehlikeli bir işe yönlendirmesi mümkündür. Örneğin riskli bölgelerde fotoğraf çekme, gece saatlerinde teslimat yapma veya teknik ekipmanla çalışma gibi görevler ciddi tehlikeler barındırabilir.

Bu durumda şu soru ortaya çıkar:
Bir zarar meydana gelirse sorumluluk kime aittir?

Veri Güvenliği

Bu platformlar, kullanıcıların konum, kimlik ve ödeme bilgilerini saklamaktadır. Yetersiz güvenlik önlemleri, bu verilerin kötü niyetli kişiler tarafından ele geçirilmesine yol açabilir.

Ayrıca yapay zekâ sistemlerinin topladığı büyük veri havuzları, mahremiyet açısından yeni riskler doğurmaktadır.

Dolandırıcılık ve Manipülasyon

Denetim mekanizmaları zayıf olan platformlarda:

• Sahte görevler

• Sahte profiller

• Ödeme yapılmaması

• Yanıltıcı açıklamalar

gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Kullanıcıların haklarını arayabileceği net bir muhatap çoğu zaman bulunmamaktadır.

Hukuki Sorumluluk Problemleri

İşveren Kimdir?

Geleneksel hukuk sistemlerinde işveren, bir iş sözleşmesi kapsamında çalışanı istihdam eden gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlanır. İşveren; ücret ödeme, güvenli çalışma ortamı sağlama ve sosyal hakları temin etme yükümlülüğüne sahiptir. Ancak “Rent a Human” gibi yapay zekâ temelli platformlarda bu klasik tanım geçerliliğini yitirmektedir.

Bu modelde görevleri planlayan, çalışanı seçen ve performansı değerlendiren temel unsur bir algoritmadır. Karar mekanizması büyük ölçüde otomatik sistemler tarafından yürütülmektedir. Bu durum, hukuki sorumluluğun kime ait olduğu konusunda ciddi bir belirsizlik yaratmaktadır.

Ortaya çıkan temel sorular şunlardır:

Platform sahibi mi işverendir?
Yazılımı geliştiren şirket mi sorumludur?
Yapay zekâ ajanının kendisi mi karar verici olarak kabul edilmelidir?

Mevcut hukuk düzenlerinde yapay zekâ sistemleri hukuki kişilik olarak tanınmamaktadır. Dolayısıyla algoritmaların doğrudan sorumlu tutulması mümkün değildir. Bu nedenle çoğu durumda sorumluluk, dolaylı olarak platform işletmecisine veya hizmet sağlayıcı şirkete yüklenmektedir. Ancak bu yaklaşım, yapay zekânın bağımsız karar alma kapasitesi arttıkça yetersiz kalmaktadır.

Sonuç olarak, bu platformlarda çalışan bireyler, haklarını arayabilecekleri net bir muhatap bulmakta zorlanabilmektedir.

İş Kazaları ve Sigorta Sorunları

Geleneksel çalışma ilişkilerinde iş kazaları ve meslek hastalıkları, iş hukuku ve sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında güvence altına alınmıştır. İşverenin, çalışanı sigortalama ve güvenli çalışma koşulları sağlama yükümlülüğü bulunmaktadır.

Ancak yapay zekâ aracılığıyla verilen görevlerde bu koruma mekanizmaları çoğu zaman devre dışı kalmaktadır.

Bir görev sırasında yaşanan kazada şu sorular gündeme gelmektedir:

Çalışan sigortalı sayılmakta mıdır?
Kazanın sorumlusu kimdir?
Tazminat talebi kime yöneltilecektir?
Platformun hukuki yükümlülüğü var mıdır?

Örneğin, bir kişinin yapay zekâ tarafından yönlendirildiği bir teslimat sırasında trafik kazası geçirmesi durumunda, mevcut sistemde çoğu zaman “bireysel sorumluluk” esas alınmaktadır. Bu da tüm maddi ve manevi yükün çalışanın üzerinde kalmasına neden olmaktadır.

Ayrıca birçok platform, kullanıcı sözleşmelerinde sorumluluk reddi maddeleri bulundurarak hukuki riskleri çalışanlara yüklemektedir. Bu durum, iş güvenliği açısından ciddi bir boşluk oluşturmaktadır.

Çalışma Hakları, Sosyal Güvence ve Hukuki Riskler

Bu platformlarda görev alan kişiler genellikle “bağımsız çalışan”, “serbest hizmet sağlayıcı” veya “freelancer” olarak tanımlanmaktadır. Bu sınıflandırma, platformların işveren sorumluluğundan kaçınmasına imkân tanımakta ve çalışanların hukuki koruma alanı dışında kalmasına neden olmaktadır.

Bu statü nedeniyle çalışanlar çoğu zaman şu temel haklardan mahrum kalmaktadır:

• Asgari ücret güvencesi

• Sosyal güvenlik ve emeklilik primi

• Ücretli izin hakkı

• Hastalık izni

• Fazla mesai ücreti

• Sendikal örgütlenme hakkı

Bununla birlikte, sosyal güvence eksikliği yalnızca ekonomik sorunlara değil, aynı zamanda hukuki risklere de yol açmaktadır. Çalışanların büyük bir bölümü sigortasız veya eksik sigortalı şekilde faaliyet gösterdiği için, sosyal güvenlik mevzuatı açısından çeşitli yaptırımlarla karşılaşabilmektedir.

Örneğin, düzenli gelir elde eden ancak resmi olarak kayıtlı görünmeyen bireyler;

• Vergi yükümlülüklerini yerine getirmemekle,

• Sigortasız çalışmakla,

• Kayıt dışı gelir elde etmekle

suçlanabilmekte ve idari para cezalarıyla karşı karşıya kalabilmektedir. Bu durum, çalışanların kendi iradeleri dışında hukuki sorumluluk altına girmesine neden olmaktadır.

Ayrıca birçok platform, görevlerin hukuki niteliğini açık biçimde tanımlamadığı için çalışanlar, farkında olmadan hukuka aykırı faaliyetlerin parçası haline gelebilmektedir. Örneğin, izinsiz veri toplama, özel mülkiyet ihlali, gizlilik ihlali veya yetkisiz görüntü kaydı gibi eylemler, görev kapsamında yapılmış olsa bile bireysel sorumluluk doğurabilmektedir.

Bu tür durumlarda, platformlar çoğu zaman sorumluluğu reddederken, hukuki yaptırımlar doğrudan çalışanın üzerine yüklenmektedir.

Sağlık sigortası eksikliği de önemli bir başka sorundur. Sigortasız çalışan bireyler, iş sırasında yaşanan kazalar veya meslek kaynaklı sağlık problemleri karşısında ciddi mağduriyetler yaşayabilmektedir. Tedavi masraflarının tamamı kişisel bütçeden karşılanmak zorunda kalınmakta, uzun süreli sağlık sorunları ise ekonomik çöküşe yol açabilmektedir.

Ayrıca bazı ülkelerde zorunlu sağlık sigortası sistemine dahil olmayan bireyler, idari yaptırımlar, prim borçları ve gecikme cezalarıyla karşılaşabilmektedir. Bu durum, dijital platformlarda çalışan kişilerin hem ekonomik hem de hukuki açıdan çift yönlü bir baskı altında kalmasına neden olmaktadır.

Ücretler genellikle algoritmalar tarafından belirlendiği için pazarlık imkânı da oldukça sınırlıdır. Performans puanlarının düşmesi, kişinin daha az iş almasına veya sistemden dışlanmasına yol açabilmektedir. Bu durum, çalışanları sürekli olarak algoritmanın beklentilerine göre davranmaya zorlayan görünmez bir baskı mekanizması oluşturmaktadır.

Bunun sonucunda çalışanlar, hukuki güvenceden yoksun, sağlık risklerine açık ve ekonomik olarak kırılgan bir çalışma düzeni içinde varlık göstermeye çalışmaktadır. Gelirlerin düzensizliği, bireylerin uzun vadeli ekonomik planlama yapmasını zorlaştırmakta ve sosyal güvencesizliği kalıcı hale getirmektedir.

Hukuki Boşluk ve Düzenleme İhtiyacı

Mevcut iş hukuku düzenlemeleri, büyük ölçüde insan merkezli iş ilişkileri üzerine kuruludur. Yapay zekâ temelli çalışma modelleri ise bu çerçevenin dışında kalmaktadır. Bu nedenle birçok ülkede bu platformlara yönelik özel mevzuat henüz oluşturulmamıştır.

Uzmanlar, gelecekte şu alanlarda yeni düzenlemelere ihtiyaç duyulacağını vurgulamaktadır:

Algoritmik kararların şeffaflığı
Platformların işveren sorumluluğu
Zorunlu sigorta sistemleri
Dijital çalışan statüsünün tanımlanması
Otomatik sistemlerin denetlenmesi

Bu düzenlemeler yapılmadığı sürece, yapay zekâ destekli iş modellerinin hukuki açıdan gri bir alanda faaliyet göstermeye devam edeceği öngörülmektedir.

Ödeme ve Garanti Sorunları

Yapay zekâ tarafından verilen görevlerde ödeme garantisi her zaman net değildir. Görev iptal edildiğinde, eksik tamamlandığında veya sistemsel bir hata oluştuğunda mağduriyetler yaşanabilir.

Bazı platformlar blockchain veya aracı ödeme sistemleriyle çözüm üretmeye çalışsa da, bu yöntemler henüz yaygın ve güvenilir bir standart haline gelmemiştir.

İnsan Emeğinin Araçsallaşması

“Rent a Human” gibi yapay zekâ temelli çalışma modellerinde bireyler, çoğu zaman yalnızca belirli görevleri yerine getiren “yürütücüler” olarak konumlandırılmaktadır. Karar alma süreçleri, görev planlaması ve performans değerlendirmesi büyük ölçüde algoritmalar tarafından yapılmaktadır. Bu durum, çalışanların sürece aktif katılımını sınırlandırmakta ve onları pasif uygulayıcılar haline getirmektedir.

Geleneksel çalışma ilişkilerinde bireyler, deneyimleri, kişisel tercihleri ve mesleki gelişimleri doğrultusunda karar süreçlerine kısmen de olsa dahil olabilmektedir. Ancak algoritma merkezli sistemlerde insan, çoğu zaman yalnızca veri girdisi ve çıktı üreticisi olarak görülmektedir.

Bu yaklaşım, insan emeğini bir “kaynak” ya da “araç” düzeyine indirgemekte, emeğin sosyal ve insani boyutunu arka plana itmektedir. Çalışan, ürettiği değerden ziyade sistemin verimlilik hedeflerine göre değerlendirilmekte; yaratıcılık, inisiyatif ve kişisel gelişim gibi unsurlar ikinci plana düşmektedir.

Uzun vadede bu durum, bireylerin mesleki kimliklerini zayıflatabilir ve çalışmayı yalnızca geçici bir gelir aracı haline getirebilir.

Güç Dengesizliği ve Algoritmik Otorite

Yapay zekâ destekli platformlarda ücretlendirme, görev dağılımı ve performans değerlendirmesi büyük ölçüde algoritmalar tarafından belirlenmektedir. Bu algoritmaların nasıl çalıştığı ise çoğu zaman kullanıcılar tarafından bilinmemektedir.

Bu “kara kutu” yapısı, çalışanlar ile platform arasında ciddi bir güç dengesizliği yaratmaktadır.

Çalışanlar genellikle şu soruların cevabını bilememektedir:

Neden daha az görev alıyorum?
Neden ücretim düştü?
Neden sistem beni geri plana attı?
Neden hesabım askıya alındı?

Bu belirsizlik, bireylerin sürekli olarak algoritmanın beklentilerine uygun davranmaya zorlanmasına neden olur. Daha fazla iş alabilmek için uzun saatler çalışmak, düşük ücretleri kabul etmek veya sağlıksız çalışma koşullarına razı olmak yaygınlaşabilir.

Ayrıca algoritmaların eğitildiği verilerde mevcut toplumsal önyargılar bulunuyorsa, bu durum sistemin ayrımcı kararlar üretmesine yol açabilir. Cinsiyet, yaş, konum veya sosyoekonomik durum gibi faktörler dolaylı olarak fırsat eşitsizliği yaratabilir.

Bu bağlamda algoritmalar, tarafsız araçlar olmaktan ziyade, mevcut eşitsizlikleri yeniden üreten yapılar haline gelebilir.

---

Dijital Sömürü ve Yeni Bir Emek Biçimi

Denetimden uzak ve yeterince düzenlenmemiş platformlar, düşük ücretli ve güvencesiz bir “dijital işçi” sınıfının oluşmasına zemin hazırlamaktadır. Bu bireyler, çoğu zaman geçimlerini sürdürebilmek için sürekli çevrim içi kalmak ve kısa süreli görevleri kabul etmek zorunda kalmaktadır.

Bu yapı, klasik sanayi dönemindeki güvencesiz işçiliğin dijital ortamdaki karşılığı olarak değerlendirilebilir.

Dijital sömürünün temel özellikleri şunlardır:

Düşük ve değişken gelir
Sosyal güvencenin olmaması
Sürekli performans baskısı
Kolay işten çıkarılabilirlik
Alternatifsizlik hissi

Platformlar küresel ölçekte faaliyet gösterdiği için, düşük gelirli bölgelerde yaşayan bireyler daha düşük ücretlere razı olmak zorunda kalabilmektedir. Bu durum, küresel ölçekte bir emek rekabeti ve ücret baskısı oluşturmaktadır.

Ayrıca çalışanların örgütlenme ve kolektif hak arama imkânları da oldukça sınırlıdır. Algoritmik yönetim, bireyleri birbirinden izole ederek dayanışma kültürünü zayıflatabilmektedir.

---

Toplumsal Yapı Üzerindeki Uzun Vadeli Etkiler

Yapay zekâ destekli çalışma modellerinin yaygınlaşması, yalnızca bireyleri değil, toplumsal yapıyı da dönüştürmektedir. Güvencesizliğin artması, orta sınıfın zayıflaması ve gelir dağılımının bozulması gibi sonuçlar uzun vadede sosyal istikrarı tehdit edebilir.

Ayrıca sürekli performans ölçümüne tabi tutulan bireylerde stres, tükenmişlik ve yabancılaşma gibi psikolojik sorunların artması da muhtemeldir. İnsanlar, kendilerini yalnızca algoritmik puanlarla tanımlanan varlıklar olarak görmeye başlayabilir.

Bu durum, bireyin kendi değerini üretkenlik üzerinden ölçtüğü, insani yönlerin geri planda kaldığı bir toplum yapısının oluşmasına zemin hazırlayabilir.

---

Gelecek Perspektifi

Yapay zekâ destekli insan emeği platformlarının geleceği, büyük ölçüde devletlerin, teknoloji şirketlerinin ve toplumun bu dönüşüme nasıl tepki vereceğine bağlıdır. Mevcut eğilimler incelendiğinde, “Rent a Human” benzeri modellerin üç temel senaryo doğrultusunda gelişebileceği öngörülebilir: olumlu, olumsuz ve karma senaryo.

---

Olumlu Senaryo: Düzenlenmiş ve İnsan Odaklı Dijital Emek Modeli

Olumlu senaryoda, devletler ve uluslararası kuruluşlar, yapay zekâ destekli çalışma modellerinin yarattığı riskleri zamanında fark ederek kapsamlı yasal düzenlemeler hayata geçirir. Bu düzenlemeler sayesinde platformların faaliyet alanları net biçimde tanımlanır ve çalışanların temel hakları güvence altına alınır.

Bu senaryoda:

• Platformlar, işveren sorumluluğu taşımak zorunda kalır.

• Zorunlu sigorta ve sosyal güvence sistemleri oluşturulur.

• Algoritmik karar mekanizmaları şeffaf hale getirilir.

• Ücretlendirme ve performans değerlendirme kriterleri denetlenir.

• Çalışanların itiraz ve hak arama yolları açık olur.

Ayrıca etik yapay zekâ ilkeleri doğrultusunda geliştirilen sistemler, insan onurunu ve emeğin değerini merkeze alır. Yapay zekâ, insanın yerine geçen bir otorite değil; insanı destekleyen bir yardımcı rolü üstlenir.

Bu senaryoda dijital emek piyasası, güvenceli, sürdürülebilir ve adil bir yapıya kavuşabilir.

---

Olumsuz Senaryo: Denetimsiz Dijital Emek Piyasası

Olumsuz senaryoda ise devletler ve düzenleyici kurumlar, teknolojik gelişmelere uyum sağlamakta yetersiz kalır. Platformlar, hukuki boşluklardan yararlanarak denetimsiz şekilde büyümeye devam eder.

Bu durumda:

• Çalışanlar tamamen güvencesiz hale gelir.

• Ücretler küresel rekabet nedeniyle sürekli düşer.

• Sosyal güvenlik sistemleri zayıflar.

• İş kazaları ve mağduriyetler artar.

• Platform tekelleri oluşur.

Algoritmalar, yalnızca kârlılık ve verimlilik odaklı çalıştığı için insan faktörü göz ardı edilir. Çalışanlar, sistemin kolayca vazgeçebileceği “değiştirilebilir unsurlar” haline gelir.

Bu senaryo, dijital çağda yeni bir “modern işçi sınıfı”nın oluşmasına ve sosyal uçurumların derinleşmesine yol açabilir. Uzun vadede bu durum, toplumsal huzursuzluklara ve ekonomik istikrarsızlığa neden olabilir.

---

Karma Senaryo: Bölgesel Farklılıkların Belirleyici Olduğu Bir Gelecek

Karma senaryo, en gerçekçi olasılıklardan biri olarak değerlendirilebilir. Bu senaryoda dünya genelinde ortak bir yaklaşım gelişmez; ülkeler kendi ekonomik, siyasi ve kültürel yapılarına göre farklı politikalar izler.

Bu durumda:

• Gelişmiş ülkelerde sıkı denetimler uygulanır.

• Çalışan hakları belirli ölçüde korunur.

• Algoritmik sistemler düzenli olarak denetlenir.

Buna karşılık:

• Gelişmekte olan ülkelerde düzenlemeler zayıf kalır.

• Ucuz iş gücü piyasaları oluşur.

• Platformlar faaliyetlerini bu bölgelere kaydırır.

Sonuç olarak küresel ölçekte “iki katmanlı” bir dijital emek sistemi ortaya çıkar. Bir yanda güvenceli ve düzenlenmiş çalışanlar, diğer yanda düşük ücretli ve korunmasız dijital işçiler bulunur.

Bu yapı, küresel eşitsizlikleri daha da görünür hale getirir ve uluslararası düzeyde yeni etik tartışmaları beraberinde getirir.

---

Geleceği Belirleyecek Temel Faktörler

Bu üç senaryodan hangisinin baskın hale geleceği, bazı temel faktörlere bağlıdır:

• Devletlerin regülasyon kapasitesi

• Teknoloji şirketlerinin etik yaklaşımı

• Uluslararası iş birliği düzeyi

• Çalışanların örgütlenme gücü

• Toplumun bilinç seviyesi

Eğer bu aktörler sorumluluk bilinciyle hareket ederse, yapay zekâ destekli emek piyasası insan odaklı bir yöne evrilebilir. Aksi takdirde, teknolojik ilerleme sosyal gerilemeyle birlikte ilerleyebilir.

---

Genel Değerlendirme

“Rent a Human” modeli, geleceğin çalışma biçimlerine dair önemli ipuçları sunmaktadır. Ancak bu modelin insanlık için bir fırsata mı yoksa yeni bir sorun alanına mı dönüşeceği, bugünden atılacak adımlara bağlıdır.

Bu nedenle yapay zekâ destekli çalışma sistemleri yalnızca teknolojik bir yenilik olarak değil, aynı zamanda sosyal bir dönüşüm olarak ele alınmalıdır.

---

Teknolojik Verimlilik mi, İnsani Değerlerin Erozyonu mu?

Yapay zekânın insan emeğini yönettiği “Rent a Human” modeli, teknolojik açıdan yenilikçi ve dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Bu sistemler, iş süreçlerini hızlandırmakta, maliyetleri düşürmekte ve küresel ölçekte yeni çalışma imkânları sunmaktadır. Ancak bu kazanımların, ciddi toplumsal ve bireysel bedeller karşılığında elde edilme riski göz ardı edilmemelidir.

Mevcut haliyle bu platformlar; hukuki belirsizlikler, yetersiz güvenlik önlemleri, sosyal güvenceden yoksun çalışma koşulları ve etik sorunlar barındırmaktadır. Çalışan bireyler çoğu zaman haklarını savunabilecekleri net bir muhatap bulamamakta, algoritmaların verdiği kararlara bağımlı hale gelmektedir. Bu durum, insan emeğinin değersizleşmesine ve bireyin yalnızca üretim kapasitesi üzerinden değerlendirilmesine yol açmaktadır.

Yapay zekâ temelli çalışma modelleri, yeterli denetim ve düzenleme olmaksızın yaygınlaştığı takdirde, dijital çağın yeni bir güvencesiz emek düzenini ortaya çıkarabilir. Verimlilik ve kârlılık odaklı yaklaşımlar, insan onurunu ve sosyal adaleti geri plana itebilir. Böyle bir ortamda teknoloji, toplumsal ilerlemenin aracı olmaktan çıkarak eşitsizliği derinleştiren bir unsur haline gelebilir.

Bu nedenle yapay zekânın iş gücü yönetimindeki rolü, yalnızca mühendislik ve yazılım perspektifiyle ele alınmamalıdır. Hukukçuların, etik uzmanlarının, sosyal bilimcilerin ve kamu otoritelerinin de sürece aktif biçimde dahil olması gerekmektedir. Algoritmaların şeffaflığı, çalışan haklarının güvence altına alınması ve sosyal koruma mekanizmalarının güçlendirilmesi, sürdürülebilir bir dijital emek piyasasının temel şartlarıdır.

Sonuç olarak “Rent a Human” modeli, insanlık için hem büyük bir fırsat hem de ciddi bir risk potansiyeli taşımaktadır. Bu sistemlerin hangi yöne evrileceği, bugünden alınacak kararlarla belirlenecektir. Eğer insan merkezli bir yaklaşım benimsenirse, yapay zekâ emeği destekleyen bir araç haline gelebilir. Aksi takdirde, verimlilik adına insan onurunun göz ardı edildiği, algoritmaların belirlediği soğuk ve mekanik bir çalışma düzeni kaçınılmaz hale gelebilir.

Ali Değişmiş

• KATEGORİLER:
• | Blog & Makaleler |
• | Yapay Zeka Haberleri |