İnsanlar Neden Gerçek Hedeflerine Değil, Kolay Hedeflere Saldırır?

İnsanlar Neden Gerçek Hedeflerine Değil, Kolay Hedeflere Saldırır?

“İnsanlar çoğu zaman kızdıkları kişilere değil,
kızabileceklerini düşündüklerine saldırır.”

Sosyal medyada yaşanan tartışmaların büyük bir kısmı, sanıldığı gibi gerçek bir fikir ayrılığından değil; yanlış yönlendirilmiş öfkeden kaynaklanır. Bir paylaşımın altına yazılan tek bir yorum, saniyeler içinde kişisel hakaretlere, kimlik çatışmalarına ve hatta hukuki süreçlere kadar uzanabilir. Çoğu zaman ne ilk yorum sahibi bunu hedeflemiştir ne de tartışma bu noktaya gelmesi gereken bir konudur.

Günlük hayatta sosyal medyayı çoğumuz benzer şekilde kullanırız. Kimi zaman çayımızı alıp gündemi takip ederiz, kimi zaman haber alma kaynağı olarak, kimi zaman da yalnızca vakit geçirmek için ekrana bakarız. Bir gönderinin altına, iyi niyetle ya da bilgi vermek amacıyla kısa bir yorum yazarsınız. Ancak aradan çok geçmeden, yorumunuzun altında sert, alaycı ya da saldırgan ifadelerin birikmeye başladığını fark edersiniz. Üstelik bu tepkilerin önemli bir kısmı, yazdığınız şeyden çok, sizin kim olduğunuz ya da temsil ettiğiniz varsayılan düşünceyle ilgilidir.

İşte bu makale, tam olarak bu noktada devreye giriyor. Sosyal medyada nasıl olur da bir anda “kolay hedef” hâline gelinir, öfke neden asıl kaynağından sapar ve bireylere yönelir? Daha da önemlisi, bu tür durumlarda kişi kendini nasıl koruyabilir? Bu yazı, sosyal medya tartışmalarının görünmeyen psikolojik dinamiklerini anlamak ve dijital dünyada zihinsel, sosyal ve hukuki olarak daha güvenli kalabilmek için kaleme alındı.

Öfkenin Gerçek Adresi Neden Değişir?

Modern dünyada insanların öfkelendiği konuların büyük bir kısmı aslında soyuttur. Ekonomik sıkıntılar, göç politikaları, siyasi kararlar ya da toplumsal değişimler bireylerin günlük hayatını doğrudan etkiler; ancak bu sorunların karşısında konuşabilecekleri, anında cevap alabilecekleri somut bir muhatap çoğu zaman yoktur. Devletler, kurumlar ve sistemler bireysel tepkilere yanıt vermez; bu da kişide birikmiş bir çaresizlik ve öfke duygusu oluşturur.

İnsan zihni bu duyguyla uzun süre baş edemez. Bastırılan öfke, kendini ifade edebileceği, karşılık alabileceği ve kontrol edebileceği bir hedef arar. İşte bu noktada sosyal medya devreye girer. Sosyal medya, ulaşılabilir insanlarla dolu olması, anlık tepki verme imkânı sunması ve yüz yüze iletişimin getirdiği sınırları ortadan kaldırması nedeniyle, bu öfkenin yön değiştirerek bireylere yönelmesine zemin hazırlar.

Böylece asıl kaynağı ekonomik, siyasi ya da toplumsal olan bir rahatsızlık; ilgisi olmayan bir kullanıcıya, tek bir yoruma ya da masum bir paylaşıma yöneltilir. Sorun çözülmez, ancak öfke geçici olarak boşaltılmış olur. Bu da sosyal medyada yaşanan birçok tartışmanın neden gerçek konudan kopuk, sert ve kişiselleşmiş hâle geldiğini açıklar.

Sosyal Medya Neden “Kolay Hedef” Üretir?

Sosyal medya, yapısı gereği insanları “kolay hedef” hâline getiren bir ortam üretir. Yüz yüze iletişimin yokluğu, empatiyi ciddi biçimde azaltır. Karşımızdaki kişinin ses tonu, mimikleri, niyeti ve duygusal bağlamı görünmez olur. Yazılan cümleler, söyleyen kişinin kimliğinden kopar ve çoğu zaman en sert şekilde yorumlanır.

Bu durum, iletişimi yalnızca fikirler üzerinden değil, kimlikler üzerinden okumaya yol açar. Sosyal medya platformlarında insanlar etiketlenir; “biz ve onlar” ayrımı hızla oluşur. Bir kişi görüşünü ifade ettiğinde artık birey olarak değerlendirilmez, savunduğu düşünülen grubun, ideolojinin ya da kimliğin temsilcisi hâline getirilir.

Böylece hedef alınan şey kişi değil, o kişinin temsil ettiği varsayılan düşünce olur. “Sen böyle düşündüğün için değil, benim zihnimde seni yerleştirdiğim kategori yüzünden” saldırıya uğrarsın. Bu mekanizma psikolojide yansıtma olarak tanımlanır: birey, kendi içinde çözümleyemediği öfkeyi ve rahatsızlığı başkasına yükler. Aynı zamanda bir günah keçisi yaratılır; karmaşık sorunların sorumluluğu tek bir kişi ya da gruba indirgenir.

Sonuçta sosyal medya, gerçek hayatta yüz yüze söylenemeyecek sözlerin rahatça dile getirildiği, bireylerin kolayca simgeleştirildiği ve öfkenin yön değiştirdiği bir alan hâline gelir. Bu da çatışmaları çözmek yerine derinleştirir ve kişisel saldırıları sıradanlaştırır.

“Siz Şöylesiniz” Dili Neden Tehlikelidir?

“Siz şöylesiniz” diye başlayan cümleler, iletişimde en tehlikeli eşiklerden biridir. Bu dil, karşısındaki kişiyi birey olarak görmez; onu tek bir davranışa, görüşe ya da varsayılan bir kimliğe indirger. Böylece kişi değil, genelleştirilmiş bir grup hedef alınır. Bu yaklaşım, hem haksız bir suç yükler hem de karşı tarafın kendini ifade etme alanını ortadan kaldırır.

Bu noktadan sonra diyalog fiilen sona erer. Çünkü tartışma artık bilgi, veri ya da fikirler üzerinden değil; kimlikler üzerinden yürütülmeye başlar. Kimlik tartışmalarında ise amaç karşılıklı anlamak değildir. Amaç, üstün gelmek, bastırmak ve karşı tarafı değersizleştirmektir. Bu da iletişimi bir fikir alışverişi olmaktan çıkarıp bir güç mücadelesine dönüştürür.

Böyle bir zeminde hakaret sıradanlaşır, sınırlar hızla aşılır. İnsanlar, söyledikleri sözlerin sonuçlarını düşünmeden hareket eder ve farkında olmadan hukuki risklerin içine girer. Oysa çoğu zaman mesele, ilk başta ifade edilen görüşten çok, kullanılan dil nedeniyle kontrolden çıkar. Bir cümleyle başlayan genelleme, geri dönüşü zor bir çatışmaya dönüşebilir.

Haklı Olmak Neden Yetmez?

Sosyal medyada:

• Haklı olmak, güvenli olmak anlamına gelmez

• Doğru bilgi vermek, karşı tarafın öğrenmek istediği anlamına gelmez

Çünkü bazı insanlar bilgi aramaz; öfkesini boşaltacak bir adres arar.

Bu yüzden çoğu zaman en çok yıprananlar:

• Bilgi vermek isteyenler

• Sakin kalanlar

• Açıklamaya çalışanlardır

En Sağlıklı Tepki Nedir?

Her tartışmaya cevap vermek zorunda değiliz.
Bazı durumlarda en güçlü refleks:

• Tartışmayı sonlandırmak

• İletişimi kesmek

• Sessiz kalmaktır

Bu bir geri çekilme değil, bilinçli bir sınır koymadır.

Sosyal Medyada Kazanan Kimdir?

Sosyal medyada “kazanan”, tartışmada en çok haklı çıkan kişi değildir. En doğru argümanı sunmak, en güçlü cümleyi kurmak ya da karşı tarafı susturmak çoğu zaman bir kazanım sağlamaz. Gerçek kazanan, bu süreçten en az zarar görerek çıkan kişidir. Çünkü sosyal medya tartışmaları nadiren fikirleri değiştirir; çoğu zaman sadece öfkeyi büyütür.

Bu ortamda bir tartışmaya girmek, yalnızca düşüncelerin değil, aynı zamanda itibarın, duygusal sağlığın ve hatta hukuki güvenliğin de riske atılması anlamına gelir. Söylenen her söz kalıcıdır, bağlamından koparılabilir ve beklenmedik sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle sessiz kalmak ya da tartışmayı bilinçli biçimde sonlandırmak, çoğu zaman geri adım değil, ileri bir farkındalıktır.

Bu gerçeği en iyi özetleyen cümle şudur:
İnsanlar çoğu zaman kızdıkları kişilere değil, kızabileceklerini düşündüklerine saldırır.

Bu cümleyi akılda tutmak, yalnızca sosyal medyada değil, günlük hayatta da zihinsel bir kalkan görevi görür. Karşımızdaki kişinin öfkesini kişisel almamak, saldırının kaynağını doğru okumak ve sınırlarımızı korumak; sağlıklı iletişimin temelidir. Sosyal medyada kazanmak, karşı tarafı yenmek değil, kendini kaybetmemektir.

Ali Değişmiş

• KATEGORİLER:
• | Blog & Makaleler |
• | Sosyal Medya Haberleri |