Connect with us

Bilinen En Eski Türk Anayasası Orhun Yazıtları

Kültür Sanat Haberleri

blank

Yayınlama

-

Bugün, bilinen en eski Türk anayasası olarak kabul edilen, İslamiyet’in kabulünden yıllar önce Türkistan bozkırlarında taşlara kazınan Bilge Kağan Yazıtından bahsedeceğız.

Bilge Kağan Yazıtı/Kitabesi, Türk dilinin en eski yazıtlarından olup, Orhun yazıtları olarak bilinen yazıtlardan biridir. Bu yazıt, Bilge Kağan’ın ölümünden(734) bir yıl sonra(735),kendi oğlu olan Tengri kağan tarafından diktirilmiştir. Bu yazıtta da konuşan; Kül Tigin yazıtında olduğu gibi, Bilge Kağan’dır. Moğolistan’da Orhun Irmağı yakınlarında bulunmaktadır. Bilge Kağan Yazıtı ile Kül Tigin Yazıtı arasındaki uzaklık bir kilometredir. Göktürk yazısı ile yazılmıştır.

Bilge Kağan Yazıtı veya Bilge Kağan Kitabesi olarak bilinen bu yazıt, Türk dil tarihinin en eski yazıtlarındandır. Orhun Kitabeleri olarak bilinen yazıtlardan biridir.

Bu yazıt, Bilge Kağan’ın ölümünden (734) bir yıl sonra (735), kendi oğlu olan Tengri Kağan tarafından diktirilmiştir. Bu yazıtta da konuşan, Kül Tigin yazıtında olduğu gibi Bilge Kağan’dır.

Orhun Yazıtlarında geçtiği iddia edilen ( olmadığını da iddia edenler vardır) Türk Töresinde 33 buyruk incelendiğinde, İslam ile şereflenen Türklerin, Müslüman olmadan önceki inançlarının, İslam inancına ne kadar yakın olduğu ve belki de bunun için İslam’a kolaylıkla girdikleri anlaşılacaktır.

Moğolistan’da Orhun Irmağı yakınlarında bulunmaktadır. Bilge Kağan Yazıtı ile Kül Tigin Yazıtı arasındaki uzaklık bir kilometredir. Göktürk yazısı ile yazılmıştır. Bazı bölümleri Kül Tigin Yazıtı’ndan aktarılmıştır. Ondan farklı olarak Kül Tigin’in ölümünden sonraki olayları da anlatmıştır. Kül Tigin kitabelerinin çevresinde Bilge Kağan’ın mezarının etrafında da balballar vardır. Bunları Yollug Tigin yazmıştır.

İşte o 33 buyruk:

1. Tengri (yaratan) Tektir.
2. Her kim ki Tengri’den kut almak (mutlu, mesut olmak; bahtı açık olmak) dilerse, başkasına yakarmasın.
3. Bir İl, bir Kağan, bir Tengri
4. Bir kına iki kılıç girmez. Bir hatun iki er alamaz ve bir budunda (Boy-soy birliği olan topluluk)iki töre olmaz. Töre tektir. Töre kesin ve keskindir. Kim ki töreye uya kutlanır. Kim ki töreye kıya katlanır
5. Kimse töreden üstün değildir. Dirlik ve birlik için töre budur.
6. Bir çoban sürüsünden, bir er ailesinden, bir Kağan budunundan sorulur.
7. Her er eşine, atına, pusatına sahip çıkacak.
8. Ana babaya ve ataya tazim durulacak.
9. Hısımına sarılacak, komşusunu gözetecek
10. Er kişi yalan söylemeyecek.
11. Mal çalan, mülk çalan misliyle ödeyecek. Hesabı ya malıyla ya canıyla sorulacak.
12. Kim ki bir ırza musallat olursa, canından olacak.
13. Her kim olursa olsun haksız, aldatıcı iş tutarsa hesabı hemen sorulacak.
14. Cenkten beri duran ya da kaçan tamuya(cehennem) uçacak.
15. Aman dileyene kılıç üşürülmeyecek, sığınana arka dönülmeyecek.
16. Başkaldıranın başı alınacak, hak isteyenin hakkı verilecek.
17. Kimse kimseye üstünlük taslamayacak. Ne ak etin karadan, ne karanın kızıldan, ne kızılın sarıdan farkı olmayacak.
18. Kin ve gururdan uzak olunacak.
19. Mazluma merhamet, zalime azap duyulacak.
20. Zayıfa, yaralıya, çocuğa ve kadına el kaldırılmayacak.
21. Kızı isteyen kağan da olsa, bey de olsa kız istediğine verilecek.
22. Gereksiz yere ağaç kesmeyeceksin, suyu kirletmeyeceksin.
23. Bilmeyip de bildim demeyeceksin, bilene danışacaksın.
24. Bugünün işini yarına bırakmayacaksın.
25. Kusur görmeyecek, kusur aramayacaksın.
26. Güçlüyken affet, zayıfken sabret.
27. Yazgına asi olma.
28. Yaptığın iyiliği unut, yapılan iyiliği unutma.
29. Herkes adaletle iş görecek.
30. Her ne edersen et, yargılanacağını her daim akılda tut.
31. Milletine yaban kalma. İpeğin iyisine, sözün güzeline kanma, onlara boyanma.
32. Kağan odur ki adaleti üstün tutsun, töreyi yaşatsın. Töre yok olursa İl yok olur. İl olmazsa budun kul olur.
33. Ey Türk Oğuz beyleri, ey milletim işitin! Üstte mavi gök çökmedikçe, altta yağız yer delinmedikçe senin ilini ve töreni kim bozabilir?

Senin reaksiyonun hangisi?
+1
12
+1
22
+1
10
+1
5
+1
1
+1
0
+1
1

Devamını oku

Blog

blank
Blog & Makaleler2 gün

Milli Muharip Uçak KAAN, İlk Uçuşunu Gerçekleştirdi!

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii’nin gurur kaynağı, milli muharip uçağı KAAN, bugün Ankara semalarında tarihi bir uçuş gerçekleştirdi. Mürted Hava...

blank
Blog & Makaleler3 gün

Son Veri Güvenliği İhlalleri: Büyük Şirketlerin Karşılaştığı Zorluklar

Siber Saldırılar ve Veri Güvenliği Riskleriyle Mücadelede Şirketlerin Önündeki Engeller Giderek artan ve son dönemlerde yaşanan veri güvenliği ihlalleri, büyük...

blank
Blog & Makaleler4 gün

Yapay Zeka Eğitimi: Veri Setleri ve Öğrenme Süreci

Yapay Zeka Eğitimi: Veri Setleri ve Öğrenme Süreci Yapay zeka (YZ) teknolojileri, günümüzde birçok alanda kullanılmakta ve hızla gelişmektedir. Bu...

blank
Blog & Makaleler4 gün

Sanal Asistanlar ve Dil Modelleri: Farklılıklar ve Ortak Yönler

Sanal Asistanlar ve Dil Modelleri: Farklılıklar ve Ortak Yönler Günümüzde teknoloji hızla gelişiyor ve sanal asistanlar ile dil modelleri gibi...

blank
Blog & Makaleler5 gün

Yapay Zeka: Geleceğe Yolculuk

Yapay Zeka: Geleceğe Yolculuk Yapay zeka (YZ), son yılların en hızlı gelişen ve etkili teknolojilerinden biri olarak ön plana çıkıyor....

blank
Blog & Makaleler5 gün

Jeff Bezos, Amazon Hisse Senetlerindeki Satışlarını Üçüncü Kez Artırarak 2 Milyar Doların Üzerine Çıkardı

Jeff Bezos, Amazon Hisse Senetlerindeki Satışlarını Üçüncü Kez Artırarak 2 Milyar Doların Üzerine Çıkardı Amazon’un kurucusu Jeff Bezos, son günlerde...

blank
Blog & Makaleler5 gün

Yapay Zeka Tehlikesine Karşı Birlik: Microsoft, Google ve Amazon’dan Ortak Hamle

Microsoft, Google, Amazon ve diğer teknoloji ortakları, yapay zeka ile üretilen yanıltıcı bilgilerle mücadele etmek için anlaşma imzaladı. Bu anlaşma,...

Galeri

blank
Teknoloji Galerileri1 ay

Bakan Uraloğlu: 3. Çeyrek Raporu Sonuçlarını Açıkladı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 2023 yılı 3’üncü çeyreği rakamlarını açıkladı. Bakan Uraloğlu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından...

blank
Blog & Makaleler2 ay

Evrenin İlk Elementi: Big Bang’den Başlangıç Noktasına Yolculuk

Evrenin İlk Elementi: Big Bang’den Başlangıç Noktasına Yolculuk Evren, 13,8 milyar yıl önce, son derece yoğun ve sıcak bir durumdan...

blank
Bilişim Haberleri2 ay

SİNEMADA YAPAY ZEKA

Sinemada yapay zeka, birçok farklı şekilde kullanılabilir ve hikaye anlatımına, karakter gelişimine, görsel efektlere ve genel film yapımına önemli katkılarda...

blank
Blog & Makaleler3 ay

Möbius Şeridi: Geometrinin Harikası

Möbius Şeridi: Geometrinin Harikası Matematik ve geometri, doğanın düzenini anlama ve modelleme konusunda insanlığın en güçlü araçlarından biridir. Bu disiplinler,...

blank
Teknoloji Galerileri6 ay

Saatte 100 Km Hız Yapan Airscooter!

Yumurta şeklindeki kişisel uçan araba ‘Airscooter’ gökyüzünde saatte 100 km hızla uçabiliyor.   Yumurta Şeklindeki Uçan Araba: Airscooter Jetpack üzerinde...

blank
Teknoloji Galerileri11 ay

Uzun Pozlama Nedir ve Nasıl Uygulanır

Uzun pozlama, yetersiz ışık olan ortamda, nesnenin ya da konunun oluşturduğu hareket hissini fotoğrafta dondurmaktır. Diyafram, enstantane ve ISO ayarı...

blank
Eğitim Haberleri11 ay

Diyafram nedir?

   Maksimum ve minimum diyafram sorunu, öncelikle diyaframın ne anlama geldiğini anlamakla başlar! Diyafram, kameranızın merceğinin bir parçasıdır. Spesifik olarak, boyutu değiştiren, içinden...

Etiket Bulutu

Kategoriler

Trending