Düz Dünya İnancı: Yanlış Bilgiden Çok Bir Kimlik Meselesi

Düz Dünya İnancı: Yanlış Bilgiden Çok Bir Kimlik Meselesi

Son yıllarda internette biraz vakit geçiren herkesin mutlaka karşılaştığı bir iddia var: “Dünya aslında düz.”
Bu iddiayı savunanlar yalnızca kendi görüşlerini dile getirmekle kalmıyor, Dünya’nın yuvarlak olduğunu kabul eden insanları da “kandırılmış”, “sistemin kölesi” ya da “düşünemeyen kitle” olarak nitelendiriyor.

Peki bu insanlar gerçekten neye inanıyor?
Neden yüzlerce yıllık bilimsel kanıta rağmen yanlışta ısrar ediyorlar?
Ve neden karşıt görüşte olanlara bu kadar sert davranıyorlar?

Bu yazıda, düz dünyacılığı sadece bir “bilgi hatası” olarak değil, psikolojik ve sosyolojik bir olgu olarak ele almaya çalışacağım.

Düz Dünya: Bir Bilimsel Tez mi, Bir Kimlik mi?

Düz dünyacılık, ilk bakışta bilimsel bir iddia gibi sunulur. Videolar, grafikler, sözde “deneyler” ve uzun anlatımlarla desteklenen bu içerikler, dışarıdan bakıldığında ciddi bir araştırmanın ürünüymüş izlenimi verir. Ancak konuya biraz daha yakından bakıldığında, bu hareketin merkezinde bilimsel yöntemden çok bir kimlik inşası olduğu fark edilir. Amaç, gerçeği tarafsız biçimde araştırmak değil; belirli bir dünya görüşü etrafında insanları bir araya getirmek ve onlara özel bir aidiyet duygusu kazandırmaktır.

Bu durumun en bilinen örneklerinden biri, Flat Earth Society adlı topluluktur. Bu yapı yalnızca “Dünya düzdür” iddiasını savunmakla kalmaz, aynı zamanda üyelerine güçlü bir “biz” duygusu sunar. Topluluk içinde sıkça kullanılan “Biz uyanığız, gerçeği biz biliyoruz, diğerleri uyuyor” söylemi, bireyin kendini sıradan insanlardan farklı ve üstün hissetmesine yol açar. Kişi artık kalabalığın bir parçası değil, gerçeği görebilen “seçilmiş” bir grubun üyesidir.

Bu bakış açısı, bireyin psikolojisinde önemli bir karşılık bulur. Çünkü insan, doğası gereği kendini değerli ve özel hissetmek ister. “Azınlık ama seçkin” bir grubun parçası olmak, kişiye hem özgüven hem de anlam duygusu kazandırır. Düz dünyacılık bu noktada sadece bir inanç değil, bireyin kendini tanımlama biçimi haline gelir. İnsan, bu kimlik sayesinde hem ait olacağı bir topluluk bulur hem de kendini başkalarından üstün görme fırsatı elde eder. İşte bu nedenle, düz dünyacılık pek çok kişi için bilimsel bir tezden çok, güçlü bir psikolojik motivasyon kaynağıdır.

“Herkes Beni Kandırıyor” Düşüncesi ve Kontrol İhtiyacı

Modern dünya giderek daha karmaşık bir yapıya bürünüyor. Ekonomi, siyaset, teknoloji, iklim krizi ve sağlık gibi pek çok alan, bireyin doğrudan kontrol edemeyeceği ölçüde büyümüş durumda. Çoğu insan bu sistemlerin nasıl işlediğini tam olarak anlayamıyor ve bu da bilinçaltında şu duyguyu besliyor: “Benim hayatım başkalarının elinde.” Kişi, kendi geleceği üzerinde yeterince söz sahibi olmadığını hissettiğinde huzursuzluk ve güvensizlik yaşamaya başlıyor.

Bazı insanlar bu rahatsız edici duyguyla başa çıkmak için komplo teorilerine yöneliyor. Çünkü komplolar, karmaşık gerçeklikleri basitleştirerek anlaşılır hale getiriyor. Düz dünyacılık da bu eğilimin bir örneği olarak ortaya çıkıyor. Bu düşünceyi savunan kişiler sıkça “NASA her şeyi sahneliyor”, “Uzay diye bir şey yok” ya da “Bizi kandırıyorlar” gibi ifadeler kullanıyor. Bu söylemler, kişinin dünyayı tehditkâr ve belirsiz bir yer olmaktan çıkarıp, tek bir “gizli güç” tarafından yönetilen basit bir sisteme indirgemesini sağlıyor.

Bu bakış açısı, kişiye sahte de olsa bir güç ve kontrol hissi veriyor. “Herkes kandırılıyor ama ben fark ettim” düşüncesi, bireyin kendini diğer insanlardan daha bilinçli ve uyanık hissetmesine yol açıyor. Böylece kişi, çaresizlik ve belirsizlik duygusunun yerine, kendini güçlü ve özel hissettiren bir anlatıyı tercih ediyor.

Gerçeği kabul etmek ise çoğu zaman çok daha zor. “Her şey karmaşık, dünya sandığımdan daha büyük ve ben her şeyi kontrol edemiyorum” demek, insanın kendi sınırlılıklarıyla yüzleşmesini gerektirir. Bu da ciddi bir psikolojik olgunluk ister. Buna karşılık “Her şey yalan, bizi kandırıyorlar” demek çok daha kolaydır. Çünkü bu düşünce, hem belirsizliği ortadan kaldırır hem de kişiyi pasif bir kurban olmaktan çıkarıp, sözde gerçeği bilen bir figüre dönüştürür. İşte bu nedenle, düz dünyacılık gibi inançlar çoğu zaman bilgi eksikliğinden değil, kontrol ihtiyacından ve güvensizlik duygusundan beslenir.

Yanıldığını Kabul Etmenin Zorluğu

Bir insan yıllar boyunca “Dünya düzdür” fikrini savunmuşsa, bu düşünceyi sosyal medyada defalarca dile getirmişse, videolar paylaşmışsa, başkalarıyla uzun tartışmalara girmişse ve hatta bu yüzden arkadaşlarıyla tartışıp ilişkilerini zedelemişse, artık ortada sadece bir bilgi meselesi kalmaz. Bu noktadan sonra konu, doğrudan kişinin egosuyla ilgilidir.

Çünkü böyle bir insanın karşısına güçlü kanıtlar çıktığında kabul etmesi gereken şey şudur: “Ben yıllarca yanılmışım.” Bu cümle, birçok insan için psikolojik olarak son derece ağırdır. Yanıldığını kabul etmek, sadece bir konuda hata yaptığını değil, aynı zamanda zamanını, enerjisini ve duygusal yatırımını boşa harcadığını da kabul etmek anlamına gelir. Bu durum, kişinin benlik algısını sarsar ve özgüvenini tehdit eder.

İşte tam bu noktada beyin devreye girer ve kendini korumak için savunma mekanizmaları üretir. Kişi, gerçeği kabul etmek yerine alternatif açıklamalar geliştirmeye başlar. “Bilim insanları zaten satılmış”, “Kaynaklar sahte”, “Herkesin beyni yıkanmış” gibi söylemler bu savunmanın bir parçasıdır. Bu ifadeler sayesinde kişi, hatalı olduğunu kabul etmek zorunda kalmaz ve suçun kendi düşüncesinde değil, dış dünyada olduğunu varsayar.

Bu süreçte asıl amaç gerçeği bulmak değildir. Amaç, kişinin kendi benliğini ve psikolojik dengesini korumasıdır. Çünkü yanıldığını kabul etmek, kişinin kendisiyle yüzleşmesini gerektirir. Oysa tüm dünyayı, tüm bilim insanlarını ve tüm kaynakları “yanlış” ilan etmek çok daha kolaydır. Böylece kişi, hem kendini haklı hissetmeye devam eder hem de zihinsel olarak rahatlar.

Sonuç olarak, düz dünyacılıkta ısrar eden birçok insan için mesele artık bilimsel kanıtlar değil, yıllar içinde inşa edilmiş bir kimliği ve egoyu savunma çabasıdır. Yanlış olduğunu kabul etmek yerine, gerçeği reddetmek psikolojik olarak daha az acı verici bir yol haline gelir.

“Ben Farklıyım” İhtiyacı

Düz dünyacı içeriklere bakıldığında, hemen hemen hepsinde ortak bir dil kullanıldığı fark edilir. “Köleler”, “sürü”, “zombiler”, “beyni yıkanmışlar” gibi ifadeler, bu çevrelerde son derece yaygındır. Bu sert ve aşağılayıcı dil tesadüf değildir. Aksine, belirli bir psikolojik savunma mekanizmasının dışa vurumudur.

Bu durum, psikolojide “savunmacı üstünlük” olarak adlandırılabilecek bir eğilimle açıklanabilir. Kişi, dışarıdan ne kadar emin ve iddialı görünse de, çoğu zaman içten içe şüphe duyar. Zihninin bir köşesinde şu soru vardır: “Ya ben yanlışsam?” Bu düşünce, kişide ciddi bir huzursuzluk yaratır. Çünkü yanlış olma ihtimali, hem kimliğini hem de yıllardır savunduğu inancı tehdit eder.

Bu rahatsız edici duyguyla başa çıkmanın en kolay yolu, karşı tarafı küçümsemektir. Kişi, kendisiyle aynı fikirde olmayan insanları “aptal”, “koyun” ya da “bilinçsiz” olarak etiketlediğinde, zihinsel olarak rahatlar. Çünkü eğer karşı taraf değersiz ve düşünemeyen insanlarsa, kendisinin haklı olması daha kolay kabul edilir. Bu şekilde, kendi inancını sorgulamak zorunda kalmaz.

Bu nedenle tartışmalar çoğu zaman bilgi, kanıt ve mantık üzerinden ilerlemez. Bunun yerine hakaret, alay ve küçümseme ön plana çıkar. Amaç, gerçeği birlikte aramak değil, karşı tarafı itibarsızlaştırarak kendi pozisyonunu güçlendirmektir. Böylece kişi, içindeki şüpheyi bastırır ve kendini hâlâ “uyanmış” ve “üstün” biri olarak görmeye devam eder.

Sosyal Medya ve Yankı Odaları

Günümüzde insanlar bilgiyi büyük ölçüde internet üzerinden ediniyor. Özellikle YouTube ve Google gibi büyük platformlar, kullanıcıların davranışlarına göre çalışan algoritmalarla içerik sunuyor. Bu algoritmaların temel amacı, kişinin ilgisini çeken içerikleri daha fazla göstererek onu platformda daha uzun süre tutmaktır.

Bu sistem şu şekilde işler: Bir kişi bir kez “Dünya düz mü?” başlıklı bir video izlediğinde, algoritma onun bu konuya ilgi duyduğunu varsayar ve karşısına benzer içerikler çıkarmaya başlar. Kısa sürede ana sayfası, arama sonuçları ve öneriler bölümü tamamen aynı bakış açısını savunan videolar ve yazılarla dolup taşar. Böylece kişi, farkında olmadan tek yönlü bir bilgi akışının içine girer.

Zamanla bu durum, kişinin sadece kendi düşüncesini destekleyen içerikleri görmesine yol açar. Farklı görüşler ya hiç karşısına çıkmaz ya da “yanlış”, “manipülatif” veya “sistemin oyunu” olarak etiketlenir. Bu duruma “yankı odası” denir. Yankı odasında kişi, sürekli kendi fikirlerinin tekrarlandığı bir ortamda bulunur ve bu fikirlerin herkes tarafından paylaşıldığını sanmaya başlar.

Bu noktadan sonra kişinin zihninde çarpık bir gerçeklik oluşur. Ona göre herkes aynı şeyi düşünüyordur, karşıt görüşler çok küçük ve önemsiz bir azınlıktır, bilimsel açıklamalar ise kasıtlı olarak çarpıtılmıştır. Bilim artık bir bilgi kaynağı değil, “manipülasyon aracı” olarak algılanır.

Bu kapalı bilgi ortamı, kişinin inancını giderek daha sert ve değişmez hale getirir. Çünkü sürekli aynı mesajları duyan bir insan, zamanla bunları sorgulamadan doğru kabul etmeye başlar. Farklı bakış açılarıyla karşılaşmadığı için de kendi düşüncesini test etme ve yeniden değerlendirme fırsatı bulamaz. Sonuç olarak, sosyal medya algoritmaları farkında olmadan düz dünyacılık gibi inançların güçlenmesine ve kalıcı hale gelmesine zemin hazırlar.

Bilim Neden İkna Etmiyor?

Birçok insan, düz dünyacılarla tartışırken şu varsayımla hareket eder: “Yeterince kanıt gösterirsek, doğru bilgileri sunarsak ikna olurlar.” İlk bakışta bu düşünce son derece mantıklıdır. Çünkü bilimsel düşünceye göre, güçlü veriler ve tutarlı açıklamalar karşısında insanların fikir değiştirmesi beklenir. Ancak pratikte çoğu zaman bunun gerçekleşmediği görülür.

Bunun temel nedeni, meselenin bilgiyle değil, duygularla ilgili olmasıdır. Düz dünyacı bir kişi için “Dünya yuvarlaktır” cümlesi, sadece bir bilimsel gerçek anlamına gelmez. Bu ifade aynı zamanda onun yıllardır kurduğu kimliği, ait olduğu topluluğu ve kendini özel hissetmesini sağlayan tüm psikolojik dayanakları tehdit eder. Çünkü bu gerçeği kabul etmek, “Ben yanıldım” demekle birlikte, “Benim ait olduğum grup da yanıldı” ve “Ben sandığım kadar ayrıcalıklı değilim” demek anlamına gelir.

Bu nedenle bilimsel veriler, bu kişiler için aydınlatıcı bir bilgi olmaktan çok, bir tehdit gibi algılanır. Karşısına çıkan her yeni kanıt, inancını güçlendirmek yerine onu savunmaya zorlar. Beyin, bu tehdide karşı otomatik olarak savunma mekanizmalarını devreye sokar. Kişi, verileri sorgulamak yerine reddetmeye, kaynağı küçümsemeye ya da niyet sorgulamaya başlar.

Bu noktadan sonra tartışma rasyonel bir zeminde ilerlemez. Çünkü amaç gerçeği anlamak değil, mevcut inancı ve kimliği korumaktır. Bilimsel açıklamalar ne kadar sağlam olursa olsun, kişi için esas mesele kendi dünyasının yıkılmamasıdır. Bu yüzden düz dünyacılarla yapılan pek çok tartışma, kanıtların gücüne rağmen sonuçsuz kalır ve taraflar birbirini ikna edemeden dağılır.

Asıl Sorun Cehalet mi?

Bu noktada önemli bir gerçeği kabul etmek gerekir: Düz dünyacılık yalnızca “cahil insanların” benimsediği bir düşünce değildir. Toplumda yaygın olan “Eğitimli insan böyle şeylere inanmaz” algısı, her zaman gerçeği yansıtmaz. Çünkü bu düşünceyi savunanlar arasında üniversite mezunları, mühendisler, öğretmenler ve farklı meslek gruplarından insanlar da bulunmaktadır. Yani mesele sadece diploma sahibi olmak ya da akademik eğitim almakla açıklanamaz.

Bu durum bize şunu gösterir: Sorun yalnızca bilgi eksikliği değildir. Asıl problem, bilginin nasıl işlendiği ve değerlendirildiğiyle ilgilidir. Eleştirel düşünme becerisi gelişmemiş bir kişi, karşılaştığı bilgiyi sorgulamadan kabul etmeye daha yatkın olur. Kaynağın güvenilirliği, verinin doğruluğu ya da alternatif görüşler çoğu zaman yeterince araştırılmaz. Bu da yanlış bilgilerin kolayca benimsenmesine zemin hazırlar.

Bunun yanında medya okuryazarlığının zayıf olması da önemli bir etkendir. İnternette görülen her içeriğin doğru olmadığını ayırt edebilmek, günümüzde temel bir beceri haline gelmiştir. Ancak birçok insan, sosyal medyada ya da video platformlarında karşılaştığı bilgileri sorgulamadan gerçek kabul edebilmektedir. Bu durum, yanlış ve yanıltıcı içeriklerin hızla yayılmasına neden olur.

Düz dünyacılığın arkasında çoğu zaman duygusal boşluklar ve psikolojik ihtiyaçlar da bulunur. Kendini yalnız hisseden, toplumda yeterince değer görmediğini düşünen ya da hayatında anlam arayışı içinde olan kişiler, bu tür inançlara daha kolay yönelir. Çünkü bu yapılar, kişiye hem bir amaç hem de bir topluluk sunar.

Ayrıca aidiyet ihtiyacı da bu sürecin önemli bir parçasıdır. İnsanlar, bir gruba ait olduklarında kendilerini daha güvende ve güçlü hissederler. Düz dünyacı topluluklar da üyelerine “biz” duygusu vererek bu ihtiyacı karşılar. Böylece birey, sadece bir fikre değil, aynı zamanda bir kimliğe bağlanmış olur.

Sonuç olarak, düz dünyacılığı yalnızca cehaletle açıklamak eksik ve yanıltıcıdır. Bu olgu, eleştirel düşünme eksikliği, zayıf medya okuryazarlığı, duygusal ihtiyaçlar ve aidiyet arzusunun birleşimiyle ortaya çıkan karmaşık bir yapıdır. Bu nedenle çözüm de sadece eğitim vermekle değil, insanların düşünme biçimlerini ve bilgiyle ilişkilerini güçlendirmekle mümkün olabilir.

Onlarla Tartışmak Neden Zor?

Düz dünyacılarla tartışan pek çok kişi, bir süre sonra benzer bir durumla karşılaştığını fark eder. Tartışma sırasında konu sürekli yön değiştirir, yeni iddialar ortaya atılır ve daha önce savunulan görüşler sessizce unutulur. Bir noktada cevap verilen ve çürütülen bir argüman, sanki hiç söylenmemiş gibi ortadan kaybolur ve hemen yerine başka bir iddia getirilir. Bu durum, sağlıklı bir fikir alışverişinden çok, bitmeyen bir savunma döngüsüne dönüşür.

Bu yönteme “kayan hedef” denir. Yani tartışmada hedef sürekli yer değiştirir. Karşı taraf bir iddiayı çürüttüğünde, tartışma sona ermez; aksine yeni bir başlık açılır. Örneğin bir deneyin hatalı olduğu gösterildiğinde, bu kez uzay ajanslarının gizli planlarından söz edilmeye başlanır. O konu da açıklığa kavuşturulduğunda, bu defa tarihsel belgelerin sahte olduğu iddia edilir. Böylece tartışma hiçbir zaman somut bir sonuca ulaşmaz.

Bu yaklaşımın temel amacı, gerçeği bulmak ya da ortak bir noktada buluşmak değildir. Asıl amaç, tartışmayı canlı tutmak ve kendi inancını sorgulamaktan kaçınmaktır. Kişi, bir iddianın yanlış olduğunu kabul etmek yerine, sürekli yeni iddialar üreterek kendine zaman kazandırır. Böylece hem yenilmiş hissetmez hem de “hâlâ cevaplanmamış sorular var” düşüncesiyle inancını sürdürür.

Bu durum, karşı taraf için oldukça yorucudur. Çünkü ne kadar kanıt sunulursa sunulsun, tartışma hiçbir zaman tamamlanmış sayılmaz. Her cevap, yeni bir itirazın başlangıcı olur. Sonuçta ortaya çıkan şey, karşılıklı öğrenmeye dayalı bir diyalog değil, sürekli savunma ve kaçış üzerine kurulu bir tartışma biçimidir. Bu nedenle düz dünyacılarla yapılan pek çok tartışma, tarafları ikna etmekten çok, onları daha da yıpratan bir sürece dönüşür.

Düz dünyacılarla karşılaşıldığında yapılan en yaygın hatalardan biri, onlara bağırmak, küçümsemek ya da alay etmektir. İlk anda bu tepki anlaşılır olabilir; çünkü aynı iddiaları defalarca duymak insanı yorabilir. Ancak bu yaklaşım neredeyse hiçbir zaman işe yaramaz. Aksine, karşı tarafın daha da içine kapanmasına ve savunduğu fikre daha sıkı sarılmasına neden olur. Kendisini saldırı altında hisseden kişi, düşüncesini sorgulamak yerine savunma refleksi geliştirir.

Bu nedenle daha etkili bir yaklaşım, empati kurmakla başlar. “Sen anlamıyorsun”, “Buna nasıl inanırsın?” gibi ifadeler kişiyi doğrudan savunmaya iter. Bunun yerine “Bunu neden böyle düşündüğünü merak ediyorum” ya da “Seni bu sonuca getiren şey ne oldu?” gibi cümleler, karşı tarafın kendini daha rahat ifade etmesini sağlar. Kişi yargılanmadığını hissettiğinde, düşüncelerini yeniden gözden geçirmeye daha açık hale gelir.

Bir diğer önemli yöntem, doğrudan anlatmak yerine soru sormaktır. İnsanlara uzun uzun doğruları anlatmak çoğu zaman ters teper. Çünkü kişi kendisine ders verildiğini hisseder. Oysa düşündürücü sorular, kişinin kendi zihninde çelişkiler fark etmesini sağlar. Örneğin “Peki bu deney neden dünyanın her yerinde aynı sonucu veriyor?” gibi bir soru, doğrudan itiraz etmekten çok daha etkili olabilir. Bu tür sorular, kişinin savunduğu görüşü kendi içinde sorgulamasına zemin hazırlar.

Medya okuryazarlığını teşvik etmek de bu süreçte çok önemlidir. İnternetteki her bilginin doğru olmadığını fark etmek, günümüzde temel bir beceridir. Kaynağın kim olduğu, bilginin nereden geldiği, başka güvenilir kaynaklarda doğrulanıp doğrulanmadığı gibi soruları sormayı alışkanlık haline getirmek gerekir. İnsanlara “Bu video doğru değil” demektense, “Bu bilgiyi başka kaynaklarda da gördün mü?” diye sormak daha yapıcıdır.

Son olarak, sabırlı olmak gerekir. Kimlik üzerinden kurulan inançlar bir anda değişmez. Bir insan yıllarca savunduğu bir düşünceden birkaç sohbetle vazgeçmez. Bu tür inançlar zamanla, küçük şüpheler ve farkındalıklarla çözülür. Sabırsız davranmak, hızlı sonuç beklemek ya da hemen ikna etmeye çalışmak genellikle hayal kırıklığıyla sonuçlanır.

Özetle, düz dünyacılarla iletişim kurarken amaç tartışmayı kazanmak değil, karşı tarafın düşünme biçimini yavaş yavaş sorgulamasına yardımcı olmak olmalıdır. Empati, doğru sorular, medya okuryazarlığı ve sabır bir araya geldiğinde, gerçek bir değişim ihtimali ortaya çıkabilir. Bu yaklaşım zor ve zaman alıcıdır, ancak uzun vadede en sağlıklı ve etkili yoldur.

Düz Dünya Bir Harita Değil, Bir Psikoloji Meselesidir

Düz dünyacılık, yüzeyde bakıldığında dünyanın şekliyle ilgili bir tartışma gibi görünür. Ancak işin özüne inildiğinde, bunun bir coğrafya ya da fizik meselesinden çok, bir psikoloji meselesi olduğu anlaşılır. Çünkü bu inancı benimseyen insanlar için konu, haritalar, ölçümler ya da astronomik veriler değildir. Asıl mesele, insanın kendi iç dünyasında yaşadığı bazı temel ihtiyaçlar ve çatışmalardır.

Düz dünyacılık çoğu zaman kişinin kendini özel hissetme isteğiyle bağlantılıdır. İnsan, sıradan kalabalığın içinde kaybolmak istemez; farklı, ayrıcalıklı ve “uyanmış” biri olduğunu düşünmek ister. Bu inanç, bireye tam olarak bunu sunar. “Ben gerçeği biliyorum, diğerleri bilmiyor” düşüncesi, kişiye güçlü bir özgüven ve anlam duygusu verir. Böylece kişi, hayatında eksik hissettiği değeri bu kimlik üzerinden telafi eder.

Bunun yanında kontrol ihtiyacı da önemli bir rol oynar. Modern dünyada insanlar pek çok konuda kendilerini çaresiz hisseder. Ekonomik belirsizlikler, siyasi krizler, sağlık sorunları ve hızlı teknolojik değişim, bireyin dünyayı öngörmesini zorlaştırır. Düz dünyacılık gibi inançlar, bu karmaşık gerçekliği basitleştirerek kişiye sahte de olsa bir kontrol hissi kazandırır. Dünya karmaşık ve belirsiz olmaktan çıkar, “bizi kandıran bir sistem” anlatısına indirgenir. Bu da zihinsel olarak rahatlatıcıdır.

Yanılmaktan korkma da bu yapının önemli bir parçasıdır. İnsanlar hata yaptıklarını kabul etmekte zorlanır. Çünkü yanılmak, zayıflık ve başarısızlıkla eş tutulur. Düz dünyacılık gibi güçlü bir inancı savunan kişi için yanıldığını kabul etmek, sadece bir fikirden vazgeçmek değil, aynı zamanda kendisiyle yüzleşmek anlamına gelir. Bu da çoğu zaman kaçınılan bir durumdur.

Ayrıca bir gruba ait olma arzusu, bu inançların yayılmasında büyük rol oynar. İnsan sosyal bir varlıktır ve yalnız kalmak istemez. Düz dünyacı topluluklar, bireylere güçlü bir “biz” duygusu sunar. Ortak düşmanlar, ortak söylemler ve ortak hedefler üzerinden kurulan bu bağ, kişiye ait olduğu bir alan sağlar. Böylece inanç, sadece bireysel bir düşünce olmaktan çıkar, sosyal bir kimliğe dönüşür.

Bu noktada bilim, sorunun sadece bir parçasıdır. Bilimsel veriler, dünyanın yuvarlak olduğunu açıkça ortaya koyar. Ancak düz dünyacılığın temelinde bilimsel bir boşluk değil, duygusal ve psikolojik bir ihtiyaç vardır. Bu ihtiyaç giderilmeden, ne kadar kanıt sunulursa sunulsun kalıcı bir değişim sağlamak zorlaşır.

Asıl mesele, insanların neden böyle inançlara ihtiyaç duyduğunu anlamaktır. Çünkü bu konu sadece “Dünya düz mü?” sorusuyla sınırlı değildir. Bu, modern insanın yaşadığı yalnızlığın, güvensizliğin, değersizlik hissinin ve anlam arayışının bir yansımasıdır. Düz dünyacılık, birçok kişi için gerçeklerden kaçmanın, karmaşık dünyada kendine basit bir açıklama bulmanın ve psikolojik olarak ayakta kalmanın bir yoludur.

Bu yüzden düz dünyayı savunan insanlara sadece yanlış bilgiye sahip bireyler olarak bakmak eksik kalır. Onların arkasında çoğu zaman anlaşılmak, değer görmek, güçlü hissetmek ve bir yere ait olmak isteyen insanlar vardır. Sorunu gerçekten çözebilmek için, bu psikolojik arka planı görmek ve anlamak gerekir.

Ali Değişmiş

• KATEGORİLER:
• | Blog & Makaleler |
• | Kültür Sanat Haberleri |